Grupa społeczna - grupa ludzi, której członkowie współdziałają ze sobą w celu zaspokajania własnych potrzeb i osiągania celów.
Grupy społeczne zaliczane
są do zbiorowości społecznych. W grupie społecznej zachodzą trwałe interakcje. Grupy społeczne dążą do osiągnięcia wspólnego celu.
Każda grupa ma swoją strukturę, co oznacza, że każdy jej członek zajmuje w niej określoną pozycję. Pomiędzy jednym członkiem grupy a innymi członkami występują więzi społeczne. Więź społeczna może mieć charakter obiektywny, oparty np. na wspólnych warunkach życia danej zbiorowości czy podobnej sytuacji ekonomicznej, jak i subiektywny, oparty na poczuciu wspólnoty (taką zbiorowość określa
się wówczas mianem kategorii społecznej).
Każda grupa społeczna posiada określone kryteria rekrutacji członków i funkcje członka grupy. Ze względu na kryteria przyjęć do grupy można wyróżnić grupy inkluzywne oraz grupy ekskluzywne.
-grupy inkluzywne - członkiem tego typu grupy może być każda osoba, nie są tutaj istotne żadne kryteria klasyfikacyjne. W rzeczywistości taki czysty model rzadko jest spotykany, można jednak mówić o grupach, które do takiego modelu się zbliżają i umożliwiają uczestnictwo bez konieczności zdobywania specjalnych kwalifikacji lub referencji.
-grupy ekskluzywne – do takiej grupy społecznej przynależeć mogą jednostki spełniające odpowiednie kryteria przynależności. Ekskluzywność grupy wzrasta wraz z trudnością zdobycia odpowiednich referencji. Często kryterium uwzględnianym przy rekrutacji nowych członków jest ich pochodzenie (np. kluby dla bogatych przedsiębiorców czy też prawników, charakterystyczne przede wszystkim dla społeczeństwa amerykańskiego – przynależność do takiego klubu podnosi prestiż jej członków, staje się powodem do dumy itp.). Mogą to być także grupy oparte na statusach osiąganych np. różnego rodzaju stowarzyszenia himalaistów, sportowców itp.
Grupy społeczne można podzielić ze względu na ich wielkość (grupy duże i małe). W małych grupach charakterystyczne jest to, że ich członkowie mają możliwość kontaktu bezpośredniego (na zasadzie „każdy z każdym”) co nie jest możliwe w przypadku dużych grup.
Grupy możemy również podzielić na:
-pierwotne – są to takie grupy społeczne do których jednostka wchodzi w procesie socjalizacji pierwotnej. Najważniejszą grupą społeczną pierwotną jest rodzina – w tej grupie kontakty są trwałe.
-wtórne - charakteryzuje się względnie małą trwałością i wielością członków. Grupy wtórne tworzone są dla osiągnięcia określonego celu. Często po osiągnięciu zamierzonego celu grupy te zostają rozwiązane. Grupy wtórne przeważają w społeczeństwach przemysłowym oraz poprzemysłowym.
Według innego podziału grup społecznych wyróżnia się:
-grupy formalne – cechą charakterystyczną takiej grupy jest sformalizowanie stosunków panujących w niej. Mają one sztuczną strukturę. W tej grupie zazwyczaj wszyscy członkowie mają swe przypisane role. Grupy formalne organizowane są dla realizacji konkretnego celu.
-grupy nieformalne – charakteryzują się płynną i elastyczną strukturą, przewagą więzi osobowych, brakiem formalnie wytyczonych zasad i celów do zrealizowania. Brakuje tu również formalnej kontroli społecznej.
Rola społeczna - jest to zespół oczekiwań wobec jednostki związany z posiadaniem określonego statusu społecznego. Jest to zespół praw i obowiązków wynikających z zajmowania pozycji społecznej (np. rola ucznia, rola nauczyciela, rola lekarza, rola matki). Każda rola posiada swoje nakazy, zakazy i wyznacza margines swobody.
We współczesnym świecie każdy odgrywa kilka ról społecznych (np. rolę nauczycielki i matki, rolę ucznia i dziecka). Czasami role te są trudne do pogodzenia ze sobą (np. człowiek będący lekarzem i ojcem, ze względy na czas pracy ma mało czasu dla swoich dzieci). Role społeczne mogą mieć charakter przypisany lub osiągany.
Więcej streszczeń na temat Grupy i role społeczne