Samorząd, zakres kompetencji do rozstrzygania spraw określonej społeczności, reprezentowania jej przed organami państwa i
wykonywania zadań wynikających z ustaw, umów i porozumień, ustalony przez prawo. Zgodnie z prawem polskim członkiem samorządu zostaje się z mocy ustawy, warunkiem wykonywania określonych zawodów lub działań może być obowiązek należenia do samorządu. Samorząd posiada osobowość prawną, jest nadzorowany przez organy administracji państwowejSamorząd terytorialny jest to forma administracji publicznej, w której mieszkańcy tworzą z mocy prawa wspólnotę i decydują o realizacji zadań wynikających z potrzeb tej wspólnoty na danym terytorium, pod określonym ustawowo nadzorem państwa.Od 1 stycznia 1999 r. obowiązuje w Polsce trójszczeblowa struktura samorządu
terytorialnego:samorząd gminny, samorząd powiatowy, samorząd województwaSamorząd gminnyGmina jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego w Polsce (art. 164, ust.1. Konstytucji RP).Wyróżniamy trzy rodzaje gmin: miejskie, miejsko–wiejskie i wiejskie (zbiorowe, wielowioskowe). Rada Gminy może w obrębie gminy tworzyć mniejsze
jednostki administracyjne (tzw. jednostki pomocnicze gminy): sołectwa, dzielnice i osiedla.Gmina realizuje zadania poprzez swoje organy: radę gminy (organ stanowiący i kontrolny) oraz wójta burmistrza lub prezydenta miasta).Jedną z pięciu głównych zasad Konstytucji przyjętej 2 kwietnia 1997 roku, kreślącą podstawy prawne ustroju politycznego Polski jest zasada wybieranej władzy lokalnej. Konstytucja mówi, że władze lokalne uczestniczą w sprawowaniu władzy. Struktury samorządu lokalnego zostały w Polsce przywrócone w 1990 roku. Podstawową (najniższą) jednostką samorządu lokalnego jest gmina. Kilka gmin tworzy powiat, te z kolei - województwo, których jest 16.Ciałami samorządu lokalnego sprawującymi władzę i nadzór są rady, które działają na trzech poziomach. Ustanawiają lokalne prawodastwo, przyjmują budżet i nadzoruja jego realizację, nakładają lokalne podatki i opłaty (na podstawie istniejącego prawodastwa) i przyjmują rozporządzenia w sprawie praw własności. Rady mianują i odwołują następujących urzędników: wójta (lub burmistrza/prezydenta miasta), starostę i marszałka sejmiku wojewódzkiego. Członkowie rad są wybierani w wyborach ogólnych, bezpośrednich, równych i tajnych.Samorząd terytorialnySTRUKTURA ORGANÓW ADMINISTRACJI SAMORZĄDOWEJ. Państwo jest podzielone na mniejsze części posiadające organy. Można używać do tego celu pojęcia „podział administracyjny”. Użycie pojęcia „podział administracyjny” wskazuje, że chodzi o dokonanie podziału terytorialnego państwa dla wykonywania administracji publicznej. Terytorium państwa dzielone jest nie tylko dla celów wykonywania administracji publicznej, ale również dla celów sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Ustawą z 24 lipca 1998 r wprowadzono trójstopniowy podział terytorialny państwa, zasadniczy podział wprowadzono z dniem 1 stycznia 1999 roku. Gmina, powiat, województwo są jednostkami zasadniczego podziału terytorialnego, co oznacza, że dane jednostki działają dla celów administracji publicznej, tzn. administracji rządowej i samorządu terytorialnego. Ta ustawa utworzyła 16 województw ustalając nazwy, siedziby wojewodów i sejmików województwa. Zmiana granic województwa, w tym związana z tworzeniem, łączeniem, dzieleniem lub znoszeniem powiatów, następuje w drodze rozporządzenia GMINA - STRUKTURA ORGANIZACYJNAKONCEPCJA GMINY SAMORZĄDOWEJ- gmina jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego- mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową - przynależność nie zależy od aktywności lub bierności mieszkańców- posiada osobowość prawną i gwarancję sądowej ochrony samodzielności- gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własna odpowiedzialność- do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym- możliwość stosowania władztwa administracyjnego (podmiotowość publicznoprawna)- charakter lokalny spraw publiczIV Typy gmin: - gmina miejska i gmina wiejska- rozróżnienie to ma charakter formalny (nie wynika z ustawy)- wpływa na nazewnictwo organów gminy i jedn. pomocniczych (np. rada miejska).ORGANY GMINY- jednostki samorządu terytorialnego wykonują zadania za pośrednictwem organów stanowiących i wykonawczych. nych: w granicach terenu gminy i ludności ją zamieszkującejURZĄD GMINY- aparat pomocniczy zarządu - zespół środków materialnych i osobowych służących do wykonywania kompetencji i zadań organów- regulamin organizacyjny - uchwalany przez gminy na wniosek zarządu, zawiera strukturę organizacyjną i zasady funkcjonowania urzędu- kierownikiem urzędu jest wójt (burmistrz lub prezydent) z mocy ustawy- Urząd Stanu Cywilnego: - jednostka organizacyjna Urzędu Gminy- kierownikiem USC jest wójt (burmistrz, prezydent) ale rada gminy może powołać innego kierownikaJEDNOSTKI POMOCNICZE GMIN- gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: - sołectwa - na wsi- dzielnice- osiedla- miasta - na terenie gminy- zakres działania określa statut: sołectwa, dzielnicy, osiedla, miasta- jedn. pomocnicze mogą dzielić się na mniejsze części, np. przysiółek.POWIAT - STRUKTURA ORGANIZACYJNAKONCEPCJA POWIATU SAMORZĄDOWEGOUstawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowympowiat - lokalna wspólnota samorządowa oraz odpowiednie terytoriumSTAROSTWO POWIATOWE- zarząd wykonuje zadania powiatu przy pomocy starostwa powiatowego- organizację i zasady funkcjonowania określa regulamin organizacyjny uchwalony przez radę na wniosek zarządu- Starosta jest kierownikiem starostwa powiatowego. JEDNOSTKI ORGANIZACYJNE POWIATU, POWIATOWE SŁUŻBY, INSPEKCJE STRAŻE- powiatowa administracja zespolona - starostwa powiatowe, kierownicy powiatowych służb inspekcji i straży, jednostki organizacyjne powiatów- elementami najistotniejszymi tworzącymi konstrukcję zespolenia są: zespolenie osobowe i kompetencyjne (nie jest konieczne zespolenie finansoweIII Jednostki organizacyjne: - powiatowe centrum pomocy rodzinie- domy pomocy społecznej- zakłady opieki zdrowotnej- szkoły ponad podstawowe i placówki oświatowe- instytucje kultury, w tym biblioteki publiczne- powiatowy ośrodek dokumentacji geodezyjnej i kartograficzne- i inne- Jedn. org. powiatu tworzy, przeszkolenia i likwiduje oraz wyposaża w majątek rada powiatuIV Powiatowe służby, i inspekcje, straże>- komenda powiatowa Policji- komenda powiatowa Straży Pożarnej- powiatowa stacja sanitarno-epidemiologiczna- powiatowy inspektorat weterynaryjny- powiatowy inspektorat nadzoru budowlanegoI