Prawo a Etyka - część trzecia, ostatnia Prawo
nie odnosi się (generalnie) do stanów rzeczy przyszłych
Reguła Amnezji (zapominania tego, co zdarzyło się wcześniej) – przedawnienie, zatarcie skazania, amnestia, z punktu widzenia etycznego amnezja nie zachodzi
Sprawy, których prawo nie powinno regulować a sądy rozstrzygać
Każdy powinien mieć swobodę w ochronie własnej prywatności, wolność głoszenia poglądów naukowych, estetycznych
Ścisła relacja (choć nie uniwersalna) prawa i etyki
Niesprawiedliwe prawo nie jest w ogóle prawem (Ustawowe Bezprawie i Pozaustawowe Prawo – Gustav Radbruch)
(„Fałszywy banknot nie jest prawdziwym banknotem”)
Na każdą niemal dziedzinę prawa nałożone są „jakieś” (pewne) moralne ograniczenia
(Rządy Prawa stają się często rządami bezprawia, Najwyższe prawo bywa czasami najwyższym bezprawiem, Summum Ius summa inuria)
Zagadnienie Sprawiedliwości (Iustitia virtum regina – Sprawiedliwość jest Królową Cnót)
Czy posłuch dla prawa, niezależnie od tego przez kogo to prawo jest tworzone i jakie treści zawiera jest obowiązkiem etycznym dla adresatów.
Prawo egalitarne, ustanowione dla ogółu społeczeństwa
„Czy należy przestrzegać niesprawiedliwego prawa ?”
„Czy należy podporządkowywać się stronniczym orzeczeniom sądu ?”
399 rok przed naszą erą – historia opowiedziana przez Platona, ostatni dzień życia Sokratesa
Ksantypa – żona Sokratesa, „Czy wolałbyś abym umierał z wyroku sądu nie – sprawiedliwego ?”
Powoływanie się na ludzi jest błędem (ogółu)
„Tylko opinie ludzi myślących są coś warte”
„Nie należy słuchać zwodniczych głosów tłumu”
„Żyć pięknie i sprawiedliwie”
„Dotrzymywanie zobowiązań”
„Powinnością obywatela jest posłuszeństwo państwu i ojczyźnie”
„Jeśli ktoś pozostaje w ojczyźnie, zgadza się na prawo w nim obowiązujące”
„Nikomu nie wolno obracać prawa w niwecz”
„Sprawcą niesprawiedliwości nie są same prawa, lecz ludzie którzy je tworzą (i stosują)”
„Prawo samo w sobie nie jest złe (nie jest niesprawiedliwe)”
Współcześnie – ludzie uważają, że prawo powinno dozwalać na kontrowersje, spory polityczne, religijne, stwarzać pole do dyskusji
„
Prawo powinno służyć wszystkim, lecz nie powinno być niczyim sługom”
Prawo psują politycy (wykorzystują je jako środek ochronny własnych, partykularnych interesów)
Etyka wyznacza prawu pewne granice, bez elementów etycznych trudno wyobrazić sobie prawo mające charakter pro społeczny (mogące być użytecznym dla społeczeństwa).