JAK POMÓC DZIECKU Z DYSLEKSJĄ? W ostatnich latach dużo uwagi poświęca się dzieciom mającym
specyficzne
trudności w czytaniu i pisaniu uwarunkowane fragmentarycznymi zaburzeniami percepcyjno-motorycznych. Powodem tego zjawiska jest zauważalny wzrost liczby dzieci, u których stwierdza się specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu (niemożność nabycia umiejętności czytania - dysleksję, niemożność nabycia umiejętności poprawnego
pisania z zasadami pisowni – dysortografię, a także trudności w osiągnięciu dobrego poziomu graficznego pisma – dysgrafię).
Poniżej zebrane informacje stanowią charakterystykę wybranych funkcji percepcyjno-motorycznych, stanowiących podłoże specyficznych trudności w nauce pisania i czytania, czyli dysleksji rozwojowej.
W procesie nabywania wiadomości i umiejętności szkolnych istotne znaczenie ma analizator wzrokowy. Analizator wzrokowy może być zaburzony, np. w zakresie:
§ różnicowania (dwa obrazki takiej samej treści różniące się drobnymi szczegółami),
§ wyodrębniania (np. figury z tła – litery w wyrazie, wyrazu w zdaniu),
§ składania – z części w całość,
§ układania – np. wg wzoru bajki z klocków,
§ dobierania – np. elementów do całości,
§ zapamiętywania wzrokowego, np. figur geometrycznych, znaków graficznych itd.
W przypadku zaburzonej analizy i syntezy wzrokowej obserwujemy u dzieci następujące błędy w pisaniu i czytaniu:
§ mylenie liter o podobnym kształcie, a różniących się niewielkimi elementami graficznymi, np. a-o-e-ę, m-n-ń, sz-cz-rz, dz-dż-ch, I-l, h-k, l-ł-t, D-B-P;
§ wadliwe odzwierciedlanie liter asymetrycznych: p-g, d-b, w-m, n-u, b-p, d-g;
§ dodawanie lub opuszczanie liter i sylab przy przepisywaniu;
§ błędy w pisaniu ortograficznym (słaba pamięć wzrokowa utrudnia zapamiętywanie prawidłowego obrazu graficznego);
§ wadliwe odczytywanie – przestawianie, przekręcanie wyrazów, opuszczanie końcówek wyrazów, wymyślanie, zgadywanie wyrazów;
§ częściowe lub całkowite niezrozumienie treści czytanego tekstu;
§ pomijanie linii w tekście lub wielokrotne czytanie tej samej;
§ trudności w pisaniu wielkich i małych liter.
Obserwuje się, że dzieci te czytają wolniej w porównaniu z rówieśnikami. Zaburzenia percepcji wzrokowej mogą utrzymywać się tylko w pierwszych latach nauki szkolnej, ale nie tylko. W klasach starszych dzieci dyslektyczne mogą mieć problemy z opanowaniem przedmiotów takich jak: geografia, plastyka, geometria i języki obce. Zatem, z chwilą zaobserwowania u uczniów tego rodzaju zaburzeń, niezbędne jest zaplanowanie i realizowanie stosownych ćwiczeń korekcyjno-kompensacyjnych.
Formy pomocy uczniom z parcjalnymi zaburzeniami rozwojowymi: Uczniów, u których stwierdza się zaburzenia funkcji poznawczych a którzy mogą sprostać wymaganiom programowym obowiązującym w danej klasie, jednak mają znaczne trudności w przyswojeniu treści nauczania, określa się mianem ,,dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych”. Oznacza to, że w przypadku tych dzieci należy stosować odmienne formy i metody pracy dydaktyczno-wychowawczej.
Potrzebują one pomocy pedagogicznej w postaci specjalnie opracowanych programów nauczania dostosowanych do ich możliwości oraz dodatkowej pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
Pomoc dzieciom dyslektycznym to:
§ stosowanie wielu ćwiczeń grafomotorycznych doskonalących technikę pisania;
§ częste sprawdzanie zeszytów i poprawność zapisanych prac domowych, by wyeliminować zniekształcanie informacji;
§ prowadzenie dziennika wyrazów trudnych;
§ stosowanie słowników ortograficznych podczas klasówek i wypracowań;
§ czuwanie nad uaktywnianiem dzieci podczas lekcji;
§ stosowanie atrakcyjnych pomocy dydaktycznych i przerw relaksacyjnych;
§ częste sprawdzanie wiadomości - ustnie;
§ stosowanie różnego rodzaju wzmocnień – zachęty, pochwały;
§ organizowanie sytuacji zapewniających przeżycie sukcesu w celu uzyskania wiary we własne siły;
§ otoczenie opieką i wsparciem ze strony klasy, z jednoczesnym powierzeniem ról możliwych do spełnienia;
§ uczenie sposobów radzenia sobie w sytuacjach trudnych;
§ ćwiczenie odporności psychicznej;
§ uczenie właściwych zachowań w sytuacjach napięć agresywnych jako reakcji obronnych na niepowodzenia;
§ współpraca z rodzicami w zakresie:
- planowania zadań domowych i ćwiczenia umiejętności szkolnych pod kierunkiem nauczyciela;
- ujednolicenia metod postępowania w zakresie pomocy dydaktyczno-wychowawczej;
- tworzenie prawidłowej atmosfery: życzliwości, zrozumienia;
- ułożenia prawidłowego harmonogramu dnia według zasad higieny pracy umysłowej;
- zmiany postaw rodziców, szczególnie tych niewydolnych wychowawczo, podkreślając pozytywne cechy dziecka.
Podstawowe formy ćwiczeń poprawnego pisania to: przepisywanie, pisanie z pamięci, pisanie ze słuchu. Ponadto, należy zwracać uwagę na: kierunek pisania, omówienie pisowni wyrazów trudnych, prawidłową postawę ciała i sposób trzymania przyborów, czas trwania ćwiczeń w pisaniu z dostosowaniem do możliwości percepcyjnych dziecka, koncentracji uwagi i odporności psychicznej.