Esej –
to szkic literacki, forma pisemna ujmująca temat w sposób subiektywny. Oprócz
informacji zawiera dygresje, skojarzenia, aforyzmy, obrazy i anegdoty literackie. Rozważania w eseju interpretującym dotyczą podanego utworu, np. wiersza.
Zawartość eseju:
1. Określenie tematu utworu (tu mogą być pomocne tytuł, data powstania i biografia autora)
2. Zestawienie obrazów poetyckich ( rodzaj planu wiersza)
3. Ustalenie sensu obrazów, ich interpretacja. Skojarzenia literackie (odwołanie do innych utworów literackich, filmu, sztuk plastycznych).
4. Analiza środków stylistycznych (kompozycja).
5. Własne refleksje, opinie, przemyślenia.
6. Podsumowanie.
Ad. 2.
a) Jeśli utwór ma fabułę czy wydarzenie, trzeba je streścić
b) Kiedy nie ma akcji, należy przyjrzeć się kolejnym obrazom, scenom, wizjom, kadrom.
Podpowiedź stylistyczna:
Oczyma poety przyglądam się następującym scenom.
Potraktuję interpretowany wiersz jak film.
Przecież to zestaw malarskich (plastycznych) ujęć.
Uwaga! Każdy wiersz to jakaś wizja, krajobraz, portret, uczucie, refleksja, dlatego dzieło plastyczne bardzo przydaje się w odmalowaniu poezji.
Ad.3
Skojarzenia literackie mogą być:
-
bezpośrednie, np.
„Słuchaj, dzieweczko! Ona nie słucha...
To dzień biały, to miasteczko.”
Władysław Broniewski „Ballady i romanse”
od razu skojarzy się z „Romantycznością” Adama Mickiewicza;
- intelektualne, np.
„Powrót konsula” Zbigniewa Herberta kojarzy się z „Cesarzem” Ryszarda Kapuścińskiego;
-
tematu – utwory podejmujące ten sam temat w literaturze, malarstwie, filmie i filozofii;
-
własny – zdarzenia z własnego życia; trzeba wykazać wartość utworu i jego przydatność dla siebie jako odbiorcy.