„Człowiek dorosły chce i może uczyć się tak samo jak osoba młoda i pełna planów na przyszłość. Przebieg uczenia się dorosłego
zależy od treści i form uczeni się w minionym okresie. Inaczej podchodzi do uczenia się ten, kto rozumie jego istotę, jego sens indywidualno-społeczny, a inaczej ten, w czyjej świadomości uczeni się jako treść działalności zakończyło się na szczeblu pierwszych klas szkoły podstawowej. Uczenie się dorosłego, który zawsze marzył o szkołach, a nie miał warunków na realizację swych marzeń, będzie przebiegać inaczej, gdy te warunki zaistnieją, aniżeli u tego, kto miał czy ma odpowiednie warunki, ale nie rozumie potrzeb i sensu uczenia się.”<1>
Uczenie dorosłych jest o tyle łatwiejsze, że ma się do czynienia z ludźmi samodzielnymi myślącymi poważnie, bardziej zdyscyplinowanymi niż dzieci i młodzież, odporniejszymi na trudności, bardziej zrównoważonymi.
Możliwości rozwojowe dorosłych są znacznie większe niż przypuszczają ludzie, na co dzień i niż to zakłada dzisiejsza praktyka w zakresie oświaty dorosłych.<2>
DEFINICJA POJĘCIA ANDRAGOGIKA
Kształceniem ludzi dorosłych zajmuje się dziedzina pedagogiki zwana andragogiką. Andragogika inaczej jest określana także jako teoria oświaty i wychowania młodzieży pracującej i dorosłych.<3>
Andragogika służy budowie, umacnianiu i rozwojowi społeczeństwa nowoczesnego, jego gospodarki, polityki, kultury i nauki przez pomoc w kształtowaniu człowieka, który ma być światły, twórczy, uspołeczniony, wrażliwy na piękno, sprawny fizycznie, oddany wolności kraju oraz doskonalący się.<4>
Wszelkie procesy kwalifikowane jako andragogika odbywają się w różnych terenach i okolicznościach. Najbardziej typowe sytuacje to zakład pracy, szkoła, kursy, służba wojskowa, internat, wczasy i zakłady karne. W związku z tym wyróżnia się następujące systemu organizacyjno-programowe oświaty dorosłych<5>:
a. zakładowy
b. szkolny
c. kursowy
d. wojskowy
e. internatowy
f. wczasowy
g. resocjalizacyjny.
Nauczyciel w oświacie dorosłych bierze pod uwagę doświadczenie swoich uczniów, ich wiedzę życiową oraz motywację ucznia się, brak w wykształceniu wcześniejszym.
Cele oświaty dorosłych określiła nawet i zajmuje się jej propagowaniem instytucja, jaką jest UNESCO. Potrzebę wychowania obywateli wspólnoty narodów świata podkreśliła konferencja w Elsynorze w 1949 roku.
Tradycyjnie, andragogikę dzieli się na<6> :
a. Ogólną która bada i opisuje cele wychowania dorosłych, politykę oświatową, organizację instytucji oświatowych i kulturalnych oraz metody badań;
b. dydaktykę dorosłych;
c. historię oświaty dorosłych i jej teorie.
Z punktu widzenia instytucji terenu dzielimy andragogikę na<7>:
a. szkolną, przemysłową, rolniczą, wojskową;
b. andragogikę zdrowia, wczasów i popularyzacji;
c. gerontologię, – która zajmuje się w szczególny sposób kwestiami oświaty i kultury ludzi podeszłego wieku;
d. andragogikę porównawczą.
W obrębie oświaty dorosłych wyróżnia się także kilka systemów, w których kształcenie i uczenie się różnie się organizuje. Literatura przedmiotu wymienia aż 9 takich systemów. Są to następujące systemy:
klasowo-lekcyjny;
kształcenia zdalnego;
swobodnego kształcenia za pomocą żywego słowa;
system kół oświatowych;
system swobodnego kształcenia za pomocą słowa pisanego;
system kształcenia indywidualnego i zbiorowego;
system eksternistyczny;
system swobodnego kształcenia poglądowego
system swobodnego kształcenia przez turystykę i krajoznawstwo.
<1> s.55 „Psychologia człowieka dorosłego”, PWN, Warszawa 1960
<2> s.56„Psychologia człowieka dorosłego”, PWN, Warszawa 1960
<3> s.25„Encyklopedia wychowani i kultury dorosłych”, K.Wojciechowski, PWN, Warszawa 1986
<4> s.25„Encyklopedia wychowani i kultury dorosłych”, K.Wojciechowski, PWN, Warszawa 1986
<5> s.25„Encyklopedia wychowani i kultury dorosłych”, K.Wojciechowski, PWN, Warszawa 1986
<6> s.26„Encyklopedia wychowani i kultury dorosłych”, K.Wojciechowski, PWN, Warszawa 1986
<7> s.26„Encyklopedia wychowani i kultury dorosłych”, K.Wojciechowski, PWN, Warszawa 1986