Życie publiczne to relacje zachodzące między jednostką a wszelkimi strukturami państwowymi i samorządowymi. Uczestniczą w nim wszyscy obywatele- jako indywidualne podmioty, jak również poprzez udział w sformalizowanych grupach
Demokracja bezpośrednia: *Referendum (głosowanie ludowe) - forma głosowania o charakterze powszechnym, najbliższe ideałowi demokracji bezpośredniej, w której udział biorą wszyscy obywatele uprawnieni do głosowania (tj. mający czynne prawo wyborcze). W czasie referendum obywatele całego państwa lub jego części wyrażają swoją opinię w kwestii poddawanej głosowaniu.
*Inicjatywa ludowa - jeden z elementów demokracji bezpośredniej (poza tym: veto ludowe, skarga ludowa czy referendum) umożliwiający ściśle określonej przez prawo grupie obywateli, posiadających pełnię praw wyborczych (w Polsce co najmniej 100 tys.), wnieść projekt ustawy do laski marszałkowskiej, skąd będzie przechodził kolejne etapy trybu ustawodawczego.
*Weto ludowe - jest to wyrażenie sprzeciwu wobec rozwiązań istniejących w obowiązującym systemie prawa. Procedura prawna jest podobna jak w inicjatywie ludowej.
Demokracja pośrednia- sprawowanie władzy poprzez przedstawicieli wyłonionych w wyborach.
Demonstracja, manifestacja - wystąpienie zbiorowe, zgromadzenie (zwykle pochód), mające na celu wyrażenie protestującej przeciw czemuś opinii publicznej; publiczne okazywanie uczuć, postawy wobec czegoś lub kogoś przez jednostkę lub grupę. Demonstrując pokazujemy swoje poglądy i opinie.
Społeczność - połączony ze sobą więziami zbiór należący do danego środowiska społecznego lub zawodowego, zbiorowość osób związanych ze sobą na przykład wspólnym terenem zamieszkania (społeczność lokalna), sposobem wzajemnej komunikacji (społeczność użytkowników Internetu) lub wyznawanymi wartościami (społeczność chrześcijańska).
Społeczeństwo- duża społeczność ludzi stanowiąca zamkniętą i autonomiczną całość wyodrębnioną na zasadzie ekonomicznej, politycznej i kulturowej. Ludność jest skupiona na danym terytorium, które określa warunki jej egzystencji.
Społeczeństwo *struktura(zbiór różnych elementów z których składa się społeczeństwo oraz zależności zachodzących między tymi elementami. Zalicza się do nich rodzinę, społeczność lokalną,
grupy społeczno- zawodowe,
klasy i warstwy. Struktura
społeczna jest niezbędnym warunkiem funkcjonowania każdego społeczeństwa. Na kształt struktury
społecznej wpływają następujące warunki: --geograficzne,
czyli bogactwa naturalne, powierzchnia, klimat –ekonomiczne, czyli poziom rozwoju gospodarczego, wielkość i struktura dochodu narodowego oraz zasady jego podziału –demograficzne, czyli liczebność społeczeństwa, a jego skład pod względem płci, wieku i miejsca zamieszkania –ustrojowe, czyli określenie stosunku np. do zagadnień sprawiedliwości –kulturowe, czyli poziom wykształcenia i styl życia ludności. Kategorie zależności w strukturze społecznej **społeczny podział prac à struktura społeczna jest ujmowana funkcjonalnie **przywileje grupowe lub ich brak à struktura społeczna jest ujmowana dychotomicznie **stosunki porządkujące à struktura społeczna jest ujmowana gradacyjnie) *instytucje *terytorium *kultura *gospodarka *poczucie odrębności
Trzy sposoby ujmowania struktury społecznej:
funkcjonalne ujęcie struktury społecznej to system stosunków wzajemnej zależności, które wynikają ze społecznego podziału pracy. Interes całości jest nadrzędny wobec interesów poszczególnych jej części. Funkcjonalne ujęcie struktury społecznej stanowi element integracyjnej teorii społeczeństwa, w której akcentuje się przede wszystkim równowagę, harmonię i ład społeczny. Jej przeciwieństwem jej konfliktowa teoria społeczeństwa, która podkreśla ciągłe zmiany, konflikty i rozbieżności interesów zachodzące w społeczeństwie.
Dychotomiczne ujęcie struktury społecznej to dwuczłonowy podział społeczeństwa na grupy o przeciwstawnych interesach: grupa posiadających- niepodisadających, pracujących – niepracujących, bogatych- biednych, rządzących- rządzonych. System jednostronnych zależności wynika z grupowych przywilejów, które są rozumiane przede wszystkim jako podleganie czyjejś władzy ekonomicznej lub politycznej. Współcześnie coraz istotniejszy staje się podział na tych, którzy posiadają kontrolę nad informacją i na tych którzy nie mają do nich dostępu.
Gradacyjne ujęcie struktury społecznej traktuje ją jako system stosunków uporządkowanych według przyjętych zasad kwalifikacyjnych. Społeczeństwo dzieli się według jakiejś wybranej cechy na grupy nazwane warstwami społecznymi. Warstwa obejmuje ludzi, zajmujących tę samą pozycję na określonej pionowej skali gdyż warstwy umieszczone są jedna nad drugą. Istnieje porządek hierarchiczny, który obejmuje warstwy wyższe, średnie i niższe.
Ruchliwość społeczna- oznacza przemieszczanie się jednostek społecznych lub kategorii społecznych w strukturze społecznej.
Kryteria podziału i typy ruchliwości społecznej
PRZESTRZEŃ SPOŁECZNA *pozioma (*terytorialna (wieś-miasto *zawodowa(robotnik-pracownik umysłowy)*pionowa(awans(z klasy niższej do wyższej) *degradacja(z klasy wyższej do niższej)) SKALA *wewnątrzpokoleniowa (w obrębie tego samego pokolenia) *międzypokoleniowa (między następującymi po sobie pokoleniami) PODMIOT *indywidualna (jednostka przemieszcza się w strukturze) *zbiorowa (grupy, klasy, warstwy przemieszczają się)
KLASA SPOŁECZNA- termin służący do określania stratyfikacji społeczeństwa. K. Marks podzielił społeczeństwo na dwie klasy czyli na kapitalistów i robotników. Różnią się one miejscem w historycznie określonym systemie produkcji, stosunkiem do środków produkcji i rolą społecznej organizacji pracy oraz udziałem w podziale bogactwa. M. Weber stworzył trzystopniową teorię stratyfikacji społecznej. Położenie człowieka w strukturze społecznej warunkuje przynależność do trzech różnych systemów. Są to: *układ ekonomiczny (jego podmiotami są klasy społeczne, definiowane jako grupy społeczne o podobnych szansach życiowych) *układ społeczny (jego podmiotami są stany lub grupy statusowe czyli zbiory ludzi o podobnych prawach, przywilejach) *układ polityczny (jego podmiotami są partie rozumiane jako grupy posiadające udział we władzy)
Warstwa społeczna jest zbiorowością złożoną z jednostek stanowiących część klasy społecznej lub jednostek o niejednorodnej przynależności klasowej, które wyróżnia się na podstawie podobnej pozycje lub miejsca zawodowego w hierarchii społecznej. Warstwy społeczne wyodrębnia się najczęściej ze względu na dochody, rodzaj aktywności gospodarczej, przynależność etniczną i regionalną, wspólnotę warunków życia, wspólnotę stylów życia, zakres