WADY WZROKU I ICH
KORYGOWANIE1* Krótkowzroczność (Miopia)
Jest jedną z najczęściej spotykanych wad refrakcyjnych
oka ludzkiego. Jest wynikiem zbyt dużych rozmiarów przednio-tylnych oka
lub zbyt dużą siłą łamiącą układu optycznego oka.
Promienie równoległe, które w
nieakomodującym, zdrowym oku ogniskowane
są na siatkówce; w nieakomodującym oku krótkowzrocznym ogniskowane są przed
siatkówką. W skutek tego krótkowidz ma obraz nieostry, a nawet lekko zamazany.
Żeby dojrzeć przedmiot daleki, krótkowidz musi zbliżyć
go do swych oczu.
Aby poprawić ostrość
widzenia krótkowidz stosuje okulary
korekcyjne lub soczewki kontaktowe. Są to soczewki rozpraszające; ich moc
optyczną podaje
się w dioptrach, dodając znak „-”. Wyróżnia
się trzy stopnie krótkowzroczności:
małą – w zakresie do 3 dpt.,
średnią – poniżej 6 dpt.,
wysoką – powyżej 6 dpt.
Przy wysokiej krótkowzroczności w
późniejszym okresie życia mogą wystąpić zmiany zwyrodnieniowe naczyniówki,
siatkówki i ciała szklistego. Ten typ wady rozwija się najczęściej
w okresie dojrzewania płciowego
2* Nadwzroczność (Hipermetropia)
Jest to druga, obok krótkowzroczności, najczęściej
spotykaną wadą refrakcyjną oka. To wynik zbyt małych rozmiarów przednio-tylnych
gałki oczne, lub niewystarczającej siły łamiącej układu optycznego oka.
Nadwzroczność wzrasta z wiekiem (tzw. prezbiopia, starczowzroczność) wskutek
postępującego osłabienia aparatu nastawczego oka, w wyniku zmniejszenia
sprawności mięśnia rzęskowego i elastyczności soczewki.
Promienie równoległe, które w nieakomodującym zdrowym oku
ogniskowane są na siatkówce, podczas gdy w nieakomodującym oku nadwzrocznym
ogniskowane są za siatkówką, co skutkuje wrażeniem nieostrego obrazu. Żeby
pacjent dobrze widział przedmiot dalekowidz odsuwa go od oczu.
W celu poprawy ostrości widzenia u dalekowidza stosuje
się okulary korekcyjne lub soczewki kontaktowe skupiające. Ich moc optyczną
również podaje się w dioptrach, dodając znak „+” . Wyróżnia się trzy stopnie
dalekowzroczności:
małą – w zakresie do 3 dpt.,
średnią – poniżej 6 dpt.,
wysoką – powyżej 6 dpt.
Brak korekcji u młodych ludzi może prowadzić do tzw. zeza
akomodacyjnego.
3* Daltonizm
Oko ludzkie przystosowane
jest do widzenia barw światła o dł. Fali w zakresie od 400 nm.(kolor fioletowy),
do 700 nm.(kolor czerwony). Złe rozpoznawanie barw to właśnie daltonizm. Nazwa
wady wywodzi się od nazwiska angielskiego fizyka i chemika, J.Daltona, (który
jako pierwszy opisał ślepotę
na barwy zieloną i czerwoną). Ta wada może być wrodzona lub nabyta. Daltonizm
wrodzony jest dziedzicznym defektem, na który cierpi
ok. 8 % mężczyzn i 0,5 % kobiet. Daltonizm nabyty może być
wynikiem przejścia choroby siatkówki. Wada ta jest często definiowana jako
ślepota na barwę czerwono-zieloną. Występuje także ślepota
na barwę czerwoną, rzadziej zieloną i bardzo rzadko na fioletową. W większości
przypadków osoby źle rozróżniające barwy od urodzenia nie zdają sobie sprawy z
istnienia tej wady, gdyż ostrość wzroku
u niech jest zwykle prawidłowa. Całkowita ślepota na barwy jest wynikiem niedorozwoju czopków
siatkówki i łączy się ze znacznym obniżeniem ostrości wzroku i trudnością
przystosowania się do światła. Wadę tę wykrywa się na podstawie
specjalistycznych badań przy użyciu tablic barwnych pseudoizochromatycznych. W razie konieczności
wykonania dokładniejszych badań wykorzystuje
się przyrząd nazwany anomaloskopem. Pacjent badany ma za zadanie porównanie
dwóch barw. Osoby posiadające wadę daltonizmu na jednej z tablic zobaczy liczbę
21, zamiast prawidłowej 74.Osoby
źle rozróżniające barwy nie mogą wykonywać wieluzawodów wymagających
bezbłędnego rozpoznania barw: kierowca, maszynista, pilot itp.
4* Zez
Ta wada wzroku zachodzi przy
nieprawidłowym ustawieniu gałek ocznych oraz zaburzenia widzenia. W
prawidłowych warunkach obie gałki poruszają się zgodnie w różnych kierunkach
dzięki działaniu mięśni zewnętrznych oka. W czasie patrzenia ustawiamy oczy
odruchowo w taki sposób,
aby obraz przedmiotu padał na część plamkową siatkówki, równocześnie w obu
oczach. W przypadku, gdy któreś mięśnie wykazują przewagę czynnościową,
następuje odchylenie gałki ocznej od osi optycznej
i pozostaje możliwość posługiwania się jednym okiem. Oko odchylone os swej osi
optycznej nie może prawidłowo odbierać wrażeń wzrokowych, gdyż obraz ucieka z
części plamkowej i powstaje na obwodzie siatkówki. Rozróżniamy dwa podstawowe
typy zeza:
rozbieżny
zbieżny (najczęściej występujący)
Oczy
„zezujące” mogą być ustawione w górę lub w dół. Zez może również dotyczyć
jednego
lub dwojga
oczu naprzemiennie. Ta wada zdarza się najczęściej we wczesnym
dzieciństwie, kiedy
to proces umożliwiający złączenie obrazów odbieranych przez dwoje oczu w jeden
(tzw. fuzja) jest słabo wykształcony i
nie ma mechanizmu, który mógłby likwidować nieprawidłową fiksację i umożliwić
prawidłowe umiejscowienie obrazów symetrycznie na siatkówce obu oczu. W zezie
nie ma możliwości poprawnego widzenia obuocznego, ponieważ obraz w oku
fiksującym znajduje się w pewnej odległości od plamki żółtej. Powoduje to, iż
obraz odbierany z różnych części siatkówki obu oczu, widziany jest podwójnie.
Pacjent, starając się uniknąć tego nieprzyjemnego zjawiska, używa na przemian
raz jednego, raz drugiego oka i w ten sposób powstaje zez naprzemienny. W zezie
tego typu zwykle zachowana jest ostrość obu oczu. Inaczej jest w zezie jednego oka, gdzie oko zezujące
przeważnie ma obniżoną ostrość widzenia. Przy trwającym zbyt długo zezie,
niemożność widzenia precyzyjnego widzenia powoduje st opniowe niedowidzenie.
Leczenie polega na stosowaniu odpowiednio dobranych
szkieł korekcyjnych, zlikwidowania ewentualnego niedowidzenia, wytworzenia
widzenia obuocznego i przywróceniu prawidłowego ustawienia oczu. Leczenie zeza
powinno być przeprowadzane jak najwcześniej (szczególnie u dzieci), przed 6
rokiem życia. Kuracja prowadzona przed ukończeniem tego wieku daje duże szanse
powodzenia na przywrócenie praw. ustawienia oczu, jak i widzenia obuocznego.
5* Astygmatyzm
To
wada polegająca na zniekształceniu widzenia w skutek niesymetryczności rogówki
oka. Chodzi o to, że jeżeli promień krzywizny rogówki oka w płaszczyźnie pionowej
jest inny niż
w płaszczyźnie poziomej, to promienie świetlne padają na różne części rogówki;
załamywane
są w różnym stopniu. Powoduje to, że obraz widziany przez pacjenta jest
zamazany, nieostry. Często zdarza się, że gdy pokazuje się pacjentowi znak
księżyca, widzi on tylko jedno jego ramię. Taki astygmatyzm nazywa się
regularnym, a oko takie posiada duże ogniskowe. Koryguje się tą wadę przez
stosowanie okularów z soczewkami cylindrycznymi.
Astygmatyzm nieregularny cechuje się dużą
ilością ogniskowych, wywołanej często urazami oka. Aby skorygować taką wadę
konieczne jest stosowanie soczewek kontaktowych, lub specjalnych żeli
okulistycznych, wyrównujących powierzchnię rogówki.
Oko ludzkie posiada zwykle tzw. niezborność
fizjologiczną, ale nie wymaga ona korekcji.
Więcej streszczeń na temat Wady wzroku i ich korygowanie