już na poczatku XX w.,stwierdzono,że zwierzęta mogą zachorować na raka na skutek infekcji wirusowych,ale dopiero w latach
70-tych odkryto ,że wirusy mogą wywoływac raka także u ludzi.najbardziej znanym przykąłdem jest wirus HIV czyli tzw. wirus nieodboru odpornościowego,ktoryu może spowodowac zachorowanie na AIDS .u ok. 40 % chorych na AIDS wystepuje jeszce pewna forma raka tkanek miękkich tzw. mięsak kaposiego.rak syzjki amcicy może bycwywołany wirusem opryszczki a także prawdopdoobnei ludzkim wirusem brodawczaka przenosoznym drogą płciowa.innym groźnym wirusem jest wirus zakkaźny żółtaczki typu B ,który możeb yć przyczyną raka watrobyziarnica żłośliwa(rak ukąłdu chłonnego) i białaczka( rak krwi) równiez mogą być spowodowane infekcjam iwirusowymi. rak ma jescze wiele innych przyczyn,znacznei jednak rzadziej spotykanych.do najwazniejszych należą:czynniki genetyczne,niektorer odzaje nowotworowm ogą być przekazywane w rodzinie pzrez dziedziczenei wadliwego genu z pokolenia na pokolenie,ale nei jest to czeste.szacuje się np.,że zaledwie 5 % przypadkó raka piersio jest spwodoowanych czynnikami genetycznymi.nowotwory hormonozalezne.rozwoj tych rodzajó raka jest zalezny od wydzielanai hormonów .naerządy płciowe dorosłych mężczyzn i kobiet są kontrolwoane przez hormony,dlatego mowi się ,że rak piersi i macicy u kobiet i rak prostaty u mężczyzn są hormonozależne.istnmeioje także obawa,że hormony syntetyczne,powstajace jako produkt ubocnzy podczas wytwarzanai tworzyw sztucnzychmogą wywoływac raka.są one znane jako ksenoestrogeny i stwioerdzono ich obecnośc w miektorych wodociągach publicznych.używa się ich rwoniez wi ntensywnej gospodarce rolnej jak ostymulatoró wzrostu.pzosotałe czynniki.nowotworyzłosliwe mogą pwostawac w meijsach długotwrałego podrażnienia skóry lub blony śluzowej,dłuższego utzrymywania isę pwoażnej infekcji lub uszkodzenia np. ran yw jamie ustnej spowodowanej źle dopasowanymi protezmai, niegojenei się po piercinngu języka,mogaspwodoowac zezłośliwienie(jesli utrzymuja się 3-4 tyugodnei lub więcej).niektore przewlekęł choroby tj. wrzodziejące zapalenie okręznicy i choroba pageta(choroba kości),mogą także czasem pwoodować raka.