już w 1775 r. naczelny lekarz anglii sir percival pott stwierdził,że wielu kominiarzy cierpi na raka skóry.przyczyną mógł
być jedynei kontakt z sadzą.jednak dopiero w następnym stuleciu dokąłdniej zainteresowano się tym problemem,kiedy robotnicy ze szkodzkich kamieniołomów,z przędzalni w lancashire oraz farbiarni zaczeli chorować na rózne rodzaja raka,głównie skóry,płuc,okrężnicy i pęcherza.są to najdawniejsze współczesne dowody na to,że chemikalia powodują raka;proces ten jest znany jako powstawanie raka(kancerogeneza) pod wpływem substancj ichemicznych.każda substancja powodująca raka zwana jest czyunnikiem rakotwórczym-kancerogenem.od tej pory,szczegolnei w XX w. liczba stosowanych rutynowo kancerogenów bardzo się zwiększyła,przyczyniając się do zanieczyszcenia powietrza ,którym oddychamy,żywności jemy iwody,która pijemy.głównymi chemicznymi czynnikami rakotwórczymi są:wielopierścieniowe w,ęglowodory ,anilina,dioksyna,aflatoksyna,leki alkilujące.
wioelopierścieniowe węglowodory sa to związki chemiczne pwostające w wyniku spalania tego wszystkiego,co zawiera węgiel;występuja w smole pogazowej sadzy),dymie papierosów,spalinach samochodowych i niektórych potrawach(zwłąszcza w mięsach z grilla).znajdują się nawet w dymie drzewnym.wielopierścieniowe węglowodry są najbardziej rozpowszechnionymi i najpoważniejszymi chemicznymi czynnikami rakotwórczymi.
anilina to oleista ciecz wytwarzana ze smoły pogazowej i indygo,będąca surowcem używanym w farbiarstwie.od ponad 100 lat wiadomo,że wywołuje raka,a mimo to jest cały zcas stosowana.opracowano nową generację barwników znanych pod nazwą azo przeznaczonych do barwienia zywności np. margaryny na żółto alei one powodują raka.
dioksyna jest produktem ubocznym przemysłu chemicnzego.wydziela się w procesie papieru,a także pdoczas spalania plastyku i gumy.stanowi śmiertelne zgarożenie i nawet niewielkei ilosci mogą pwoodować raka a większe ilosci prowadzą do śmierci.
aflatoksyna to substancja chemiczna wytwarzająca pzrez trującą pleśń aspergillus flavus,która zaraża zbyt długo przechowywaną żywnośc.aflotoksyna może wywoływać raka wątroby.
leki akilujące jestt ogrupa leków wykorzystywanych do zwalczania raka,będących przykąłdem na to,że leczenie może być gorsze od choroby.niszczą one komórki rakowe,ale jednoczęśnie zabijają pratwiodłowe komórki (pzrewazn ei białe ciałka krwi),powodując białaczkę.