Utrata nawet pojedyńczego zęba nie jest
obojętna dla całego układu gryzienia i każdy ubytek wymaga jak najszybszego
uzupełnienia. Zęby tworzą spójny zespół, zaczynają się
przesuwać lub wysuwać, aby spotkać inne, z którymi mogłyby się kontaktować. Braki zębów trzeba więc uzupełniać. Jedną
z metod jest umieszczenie w kości implantu czyli sztucznego korzenia.Od początku lat 50-tych liczni pomysłowi lekarze
stosowali najprzeróżniejsze wszczepialne urządzenia, które miały służyć jako
mechanizm zakotwiczenia dla protez dentystycznych. Były wśród nich na przykład
konstrukcje spoczywające na kości szczęki, pod błoną śluzową i okostną.
Były też konstrukcje śródkostne o różnych kształtach i różnej wielkości.
Niektóre z nich funkcjonowały bez zarzutu przez wiele lat, co dawało nadzieję
na dalszy rozwój implantologii. Inne okazywały się zawodne i okrywały
implantologię złą sławą. W czasach wprowadzania pierwszych
implantów trudno
było przewidywać wyniki leczenia.
Próbowano, jak widać, wykonywać bardzo różne implanty. Różniły
się zarówno sposobem ich zakładania, kształtem, jak i materiałami, z których je
robiono. Jednak za datę powstania współczesnej implantologii uważa się rok
1965, kiedy profesor Branemark założył do kości implanty z czystego tytanu, a
po kilku miesiącach wykonał na nich uzupełnienie protetyczne.
Od połowy lat siedemdziesiątych rozpoczęła się masowa
produkcja implantów. Cały czas są one udoskonalane i poddawane bezustannej
kontroli w ośrodkach uniwersyteckich. Obecnie na całym świecie panuje opinia,
że tytanowe śrubowe implanty śródkostne są najbezpieczniejsze i dają najlepsze
efekty.Mechanizm łączenia się elementów tytanowych z otaczającą
kością odkryto przypadkowo, podczas eksperymentów prowadzonych w Szwecji przez
profesora Ingvara Branemarka i jego współpracowników w latach pięćdziesiątych i
sześćdziesiątych.
Branemark jest lekarzem, a nie stomatologiem i interesował się mikrokrążeniem
krwi w kościach oraz procesami gojenia się ran. Zjawiska te badał za pomocą
mikroskopii witalnej (przyżyciowej), techniki pozwalającej na preparowanie i
obserwowanie pod mikroskopem cienkiej warstwy żywej tkanki. Aby usprawnić swe
badania, posługiwał się wszczepialnym, osadzonym w metalu urządzeniem
optycznym, umieszczanym chirurgicznie w kości.
Technika ta nie była niczym nowym. Co jednak okazało się tu istotne, to fakt,
że zawsze, gdy narzędzia obserwacyjne wykonano z tytanu i umieszczono w kości w
sposób możliwie bez urazowy, kość bardzo silnie przywierała do
powierzchni tytanowej.
Żywa kość zrastała się z powierzchnią metalową konstrukcji w takim stopniu,
jaki do tej pory uważano za niemożliwy. Branemark zrozumiał, jak ogromne
znaczenie może mieć ten nowy mechanizm zakotwiczenia nie tylko dla implantów
dentystycznych, ale również ortopedycznych.
Nazwał ten proces zrostu osteointegracją i poświęcił się
bardziej szczegółowym badaniom tego niezwykłego zjawiska.
Aby kość trwale przyrosła do powierzchni tytanu, muszą być jednak
spełnione pewne określone warunki. Nie wystarczy, aby powierzchnia ta była
czysta czy nawet sterylna. Musi ona być wolna od wszelkich zanieczyszczeń oraz
aktywna biologicznie. Gojąca się kość łączy się z tlenkami na powierzchni
implantu.Współczynnik powodzenia implantów stomatologicznych jest
wysoki. Długookresowe powodzenie zabiegu zawdzięczamy samemu tytanowi, jednak
cały czas prowadzone są badania mające na celu udoskonalenie powierzchni tak, aby
skracać czas gojenia i redukować do minimum ryzyko odrzutu.
Implanty mają kształt mniej lub bardziej zbliżony do
kształtu korzenia zębowego.
Jedne wyglądają jak pełne śruby z gwintem na powierzchni, a inne
wyglądają jak perforowane puste cylindry. Większość implantów zrobionych jest z
czystego tytanu, a powierzchnia ich pokryta jest
rozpyloną plazmą tytanową, lub hydroksyapatytem, czyli porowatą substancją
ceramiczną, która ma stymulować wrastanie żywej tkanki kostnej.
Materiał, z którego są zrobione implanty, nie może być szkodliwy
dla organizmu człowieka - rakotwórczy, toksyczny czy radioaktywny, nie może też
korodować. Musi być zgodny biologicznie, czyli tolerowany przez tkanki żywe -
kość obrośnie wówczas wszczep. Czysty tytan, stop tytan-glin-wanad i
hydroksyapatyt to podstawowe materiały stosowane do produkcji implantów.
Niektóre firmy produkują implanty również z porcelany (zwykle są
zbyt kruche), z tantalu (nie jest tak twardy jak tytan), a także z tlenku
aluminium (niestety częściej się łamią).
Modne były też swego czasu implanty powlekane syntetycznie uzyskiwanym
nieorganicznym składnikiem kości. Po kilku latach okazało się jednak, że
miejscami zanikał co powodowało utratę przyczepu kostnego.
Sam implant wywiera działanie dynamiczne i jego rola,
zwłaszcza z punktu widzenia biomechaniki, jest w centrum zainteresowania
badaczy.
Duża różnorodność kształtów implantów świadczy o tym, że nie ma
zgodności wśród badaczy co do tego, jaki idealny kształt powinien mieć implant.
Jedni uważają, że kość powinna być obciążona siłami skierowanymi prostopadle do
podłoża (przez nacisk), przy jak najmniejszym działaniu sił poprzecznych
(naprężenie styczne). Zgodnie z tą teorią zostały opracowane implanty śrubowe.
Inni badacze, zwolennicy kształtów cylindrycznych, sądzą, że implant zyskuje
największą stabilność dzięki wklinowaniu, czyli naprężeniu stycznemu,
działającemu na powierzchnię przylegania implant/kość.
Coraz częściej łączone są te teorie dzięki czemu opracowano
implanty śrubowe o kształcie stożkowatym.
Ten kształt implantów na dzień dzisiejszy wydaje się być
najdoskonalszą formą i umożliwił też zabiegi implantacji natychmiastowej po
usunięciu zęba własnego.
Wyzwaniem w dalszym ciągu jest jednak powierzchnia nośna implantu
taka, aby utrzymać jak najdłużej prawidłowe warunki w obrębie dziąseł i kości.
Najnowszy produkt jakim jest implant paraboliczny Nobel PERFECT
wydaje się być rzeczywiście perfekcyjny.
Panewkowy kształt powierzchni nośnej implantu jest wynikiem
wnikliwych studiów i analizy budowy brzegu kości wokół naturalnego zęba.
Pierwsze badania potwierdzają, że dzięki parabolicznemu
zaprojektowaniu powierzchni nośnej implantu możliwe jest utrzymanie i
zachowanie brzeżnej blaszki wyrostka kostnego. To z kolei ułatwia odtworzenie
naturalnego konturu dziąsła wokół przyszłej korony oraz brodawek międzyzębowych.