Halitosis oznacza przykry zapach z ust. Zjawisko to dotyczy 90 milionów ludzi na świecie. Może pojawiać się okazjonalnie
lub występować jako dolegliwość o charakterze ciągłym.
Halitosis jest w pełni uleczalnym schorzeniem. Dla wdrożenia właściwej terapii kluczowe znaczenie ma dokładna diagnostyka.
Przyczyny halitosis najczęściej są wewnątrzustne. Zalicza się do nich brak odpowiedniej higieny, zmniejszone wydzielanie śliny podczas snu lub w różnych stanach chorobowych oraz obecność nalotu na języku, występowanie próchnicy lub innych chorób dotyczących jamy ustnej, zwłaszcza chorób przyzębia. W etiologii tych ostatnich znaczącą rolę odgrywają bakterie beztlenowe. Do przyczyn spoza jamy ustnej należy dieta zawierająca związki siarki, np. z czosnku i cebuli, palenie, choroby układu oddechowego i pokarmowego oraz choroby metaboliczne, zwłaszcza cukrzyca i trimetyloaminuria, charakteryzująca się rybim zapachem z ust.
Substancjami odpowiedzialnymi za przykry zapach są najczęściej związki siarki, ale mogą to być również metabolity bakterii lub resztki pożywienia. Lotne związki siarki określa się jako VSC – voletile sulphur compounds.
Najważniejszym badaniem jest wykorzystanie przez lekarza własnego węchu. Ważne jest więc, by pacjent nie zrobił bezpośrednio przed wizytą u stomatologa nic, co mogłoby zamaskować zapach z ust. Istotne jest również uzyskanie informacji o odczuciach
pacjenta i jego bliskich dotyczących zjawiska halitosis u pacjenta. Bardziej obiektywną metodą oceny brzydkiego zapachu jest użycie aparatu Halimeter mierzącego VSC w wydychanym powietrzu. Niezbędne jest również przebadanie pacjenta pod kątem ubytków próchnicowych, choroby przyzębia i ocena stanu użytkowanych przez pacjenta protez.
Leczenie powinno być przede wszystkim przyczynowe. Ponadto zaleca się poprawę higieny, udziela się instruktażu. Należy zwrócić uwagę na czyszczenie tyłu języka, które jest konieczne mimo wywoływania odruchów wymiotnych. Eliminuje się bakterie przez zastosowanie środków antyseptycznych: chlorheksydyny, triclosanu, sody. Płukanki stosuje się jako jeden z elementów leczenia, nie powinny one służyć jedynie maskowaniu przykrego zapachu z ust. Porady żywieniowe zawierają odstawienie kawy i spożywanie dużej ilości włóknikowatych warzyw, np. marchewki.
W diagnostyce i leczeniu halitosis kluczową rolę odgrywa współpraca pacjenta z lekarzem, szczególnie w kwestii poprawy stanu higieny jamy ustnej i użytkowanych protez oraz systematyczność w przestrzeganiu zaleceń.