Lipidy to duża grupa związków
biochemicznych, w której skład wchodzą kwasy tłuszczowe lub związki
zawierające
reszty kwasów
tłuszczowych. Ich wspólną cechą jest nikła
rozpuszczalność w wodzie i bardzo dobra rozpuszczalność w takich
substancjach organicznych jak: eter, chloroform i benzen.
W organizmach żywych pełnią one funkcję budulcową lub służą jako wydajne źródło energii.
Lipidy dzielimy na:
KWASY TŁUSZCZOWE - są to po prostu organiczne kwasy RCOOH z jedną grupą
karboksylową (COOH) i nierozgałęzionym łańcuchem reszty węglowodorowej
R zawierającej więcej niż 4 atomy węgla. Służą one jako bardzo dobre
źródło energii dla komórek, która to pozyskiwana jest w procesach:
beta-oksydacji, cyklu Krebsa i oddychania mitochondrialnego. Kwasy
tłuszczowe możemy podzielić na:
Nasycone kwasy tłuszczowe- nie zawierające żadnych wiązań podwójnych pomiędzy atomami węgla w reszcie R. Przykładami są tu: kwas palmitynowy C15H31COOH i kwas stearynowy C17H35COOH.Nienasycone kwasy tłuszczowe NKT -
zawierające jedno lub więcej wiązań podwójnych pomiędzy atomami węgla w
reszcie R. Te pierwsze to kwasy jednonienasycone (np. palmitooleinowy,
oleinowy), a te drugie - wielonienasycone (np. linolowy,
alfa-linolenowy, arachidonowy, timnodonowy - EPA, cerwonowy - DHA).
Kwasy oleinowy należy do serii omega-9, kwasy: linolowy i arachidonowy
- do serii omega-6, a kwasy: alfa-linolenowy, EPA i DHA - do serii
omega-3.
Organizm człowieka nie potrafi wyprodukować sobie "od zera" NKT serii
omega-3 i omega-6. Potrzebuje do tego półproduktów: kwasu linolowego i
alfa-linolenowego, które muszą być zawarte w diecie. Kwasy te występują
obficie w olejach roślinnych.
EPA i DHA mogą też zostać bezpośrednio dostarczone do organizmu pod postacią rybich tranów.reszty kwasów tłuszczowych. Ich wspólną cechą jest nikła
rozpuszczalność w wodzie i bardzo dobra rozpuszczalność w takich
substancjach organicznych jak: eter, chloroform i benzen.
W organizmach żywych pełnią one funkcję budulcową lub służą jako wydajne źródło energii.
Tłuszcze właściwe - estry kwasów
tłuszczowych i glicerolu (gliceryny). Jeśli wszystkie 3 grupy
hydroksylowe (OH) gliceryny są zestryfikowane, to mamy do czynienia z
triacyloglicerolami. To właśnie te związki chemiczne pełnią w
organizmach żywych funkcję zapasową (magazyn energii w tkance
tłuszczowej).Woski- estry kwasów tłuszczowych i
długołańcuchowych alkoholi jednohydroksylowych. Stwierdza się je w
warstwach pokrywających owoce, liście i ptasie pióra. Pełnią rolę
ochronną lub zapobiegają utracie wody.
Przykładowy wosk: palmitynian mirycylu C15H31COOC30H61 jest głównym składnikiem wosku pszczelego.