Adrenalina ( epinefryna ) to hormon, który wytwarzany jest w części rdzeniowej nadnerczy, w komórkach chromochłonnych kłębka
szyjnego i częściowo w zakończeniach współczulnych. Jest wydzielana do krwiobiegu pod wpływem silnych bodźców zmysłowych i powiązanych z nimi stanów strachu, radości, bólu. Działa silnie, ale krótkotrwale, jest szybko rozkładana w tkankach, komórkach i pozakomórkowo
Pobudza receptor alfa jak i beta i wyzwala reakcje współczulne z obu tych receptorów
Słabo wchłania się z przewodu pokarmowego. Po podaniu podskórnym wchłania się powoli, bo powoduje miejscowy skurcz naczyń.
Przy podawaniu dożylnym trzeba zachować dużą ostrożność – można spowodować migotanie komór.
Duża dawka podana dożylnie powoduje wzrost ciśnienia tętniczego ( bardziej skurczowego ), spowodowane jest to skurczem naczyń, zwiększony skurcz komory serca, początkową tachykardię, przechodzącą w bradykardię na skutek pobudzenia nerwu błędnego. Mała dawka obniża ciśnienie, gdyż rozkurczające naczynia receptory beta 2 są bardziej wrażliwe na epinefrynę niż kurczące naczynia receptory alfa.
Adrenalina zmniejsza przepływ krwi przez naczynia skórne, zwiększa przepływ krwi przez wątrobę oraz powoduje wzrost oporów w naczyniach trzewnych, zwiększa ciśnienie tętnicze i żylne w płucach, zwiększa przepływ wieńcowy, zwiększa wydajność serca, zmniejsza przepływ krwi przez nerkę przez zwiększenie oporów w naczyniach nerkowych.
Przy niskich stężeniach zwiększa , przy wysokich zmniejsza przepływ krwi przez mięśnie szkieletowe.
Powoduje zwiotczenie mięśni gładkich przewodu pokarmowego, zwiotczenie wypieracza pęcherza, skurcz zwieracza pęcherza i zwieracza ujścia pęcherza, rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli.
Hamuje wydzielanie insuliny, powoduje zwiększanie poziomu wolnych kwasów tłuszczowych za pośrednictwem c-AMP i zwiększone wydzielanie glukozy i mleczanów w następstwie glikogenolizy w wątrobie i mięśniach oraz
wzrost zużycia tlenu.
Zastosowanie lecznicze:
We wstrząsie anafilaktycznym – lek z wyboru
W leczeniu napadowego skurczu oskrzeli, w asystolii, rozkojarzeniu elektromechanicznym, zatrzymaniu krążenia, migotaniu komór.
Także wraz z lekami znieczulającymi miejscowo aby wywołać niedokrwienie odcinka znieczulanego i zwiększenie siły i czasu działania środka znieczulającego.
Miejscowo można stosować w celu zahamowania krwawienia po drobnych zabiegach chirurgicznych oraz w endoskopowym hamowaniu krwawienia z przewodu pokarmowego.
Niektóre przeciwwskazania ;
Miażdżyca
Tętniak
Nadciśnienie
Nadczynność tarczycy
Ciąża
Niewydolność wieńcowa
Zator płucny
Objawy niepożądane po zastosowaniu adrenaliny:
niepokój, bóle głowy, arytmia, obrzęk płuc w następstwie nadciśnienia płucnego, krwotok do mózgu w efekcie skurczu naczyń i wzrostu ciśnienia.
Dawkowanie
Częstoskurcz komorowy / migotanie komór – 1mg i.v. co 3 – 5 minut
Rozkojarzenie elektromechaniczne, bradyasystolia – 1mg i.v. co 3 – 5 minut
Wstrząs anafilaktyczny – 1mg/ml (0,5 – 1 mg) i.v. można powtórzyć po upływie 5 minut.