System
polityczny:
1. jest to jedno z podstawowych pojęć politologicznych;
2. oznacza przestrzeń, w ramach której toczy się całość
życia
politycznego państwa;
3. jest to złożona struktura spełniająca wiele funkcji,
obejmująca swoim zakresem wszystkie zachowania związane z władzą;
4. jest to skoordynowany i uporządkowany wewnętrznie
układ elementów tworzących jakąś całość;
5. jest to ogół organów władzy, partii
politycznych, grup
nacisku uczestniczących w działaniach politycznych oraz generalnych zasad i
norm prawnych i pozaprawnych regulujących wzajemne stosunki między tymi
podmiotami w zakresie danego państwa.
Elementy
pierwotne systemu politycznego:
® zachowania jednostek ludzkich.
Elementy
wtórne systemu politycznego – są to
wytwory elementów pierwotnych:
® partie polityczne;
® grupy interesu;
® organy władzy;
® normy prawne i pozaprawne.
Podmioty
(uczestnicy) działań politycznych to:
partie polityczne, grupy interesu (nacisku) oraz organy władzy.
4
płaszczyzny systemu politycznego (podsystemy):
§
podsystem
instytucjonalny;
§
podsystem
funkcjonalny;
§
podsystem
normatywny (regulacyjny);
§
podsystem
komunikacyjny.
Podsystem instytucjonalny
Sprowadza się do istnienia organów władzy, partii
politycznych i grup nacisku, a więc instytucji, za pośrednictwem których
podejmowane są decyzje polityczne.
Podsystem
funkcjonalny
Składa się z wszelkich działań i funkcji występujących
w obrębie systemu politycznego. Działania te mogą zmierzać do umocnienia danego
systemu, ale przede wszystkim powinny dążyć do jego rozwoju. Istotą podsystemu
funkcjonalnego jest przetwarzanie impulsów społecznych w decyzje i działania
polityczne.
Podsystem
normatywny (regulacyjny)
Reguluje stosunki społeczno – polityczne za pomocą
norm prawnych i pozaprawnych.
Podsystem komunikacyjny
Jego istotą jest tworzenie się związków między
poszczególnymi podmiotami działań politycznych (strukturami podsystemu
instytucjonalnego), a także obieg informacji między nimi.
Otoczenie
systemu politycznego:
·
sfera
zewnętrzna – stosunki z innymi
państwami, przynależność do organizacji i sojuszy, gospodarka światowa,
zróżnicowanie kulturowe itp.
·
sfera
wewnętrzna – prawowita władza,
system kulturowy, ekonomiczny, idee, które konkurują w społeczeństwie,
struktura socjalna społeczeństwa, gospodarka wewnętrzna itp.
System
polityczny jest skuteczny (efektywny), jeśli spełnia 3 warunki:
1.
jest zdolny
funkcjonować bez uciekania się do stosowania przemocy wobec społeczeństwa;
2.
jest w stanie
zapewnić rozwój społeczeństwu i państwu;
3.
jest w stanie
zapewnić bezpieczeństwo zewnętrzne mieszkańcom państwa.
Funkcje
systemu politycznego:
1.
regulacyjna – kierowanie procesami politycznymi zgodnie z
przyjętymi regułami i normami;
2.
mediacyjna – łagodzenie sporów pomiędzy partiami politycznymi,
grupami interesu i organami władzy;
3.
adaptacyjna – zwiększanie sprawności instytucji politycznych, tym
samym całego systemu;
4.
innowacyjna – wprowadzanie do otoczenia nowych reguł i coraz
skuteczniejszych form aktywności.