Republika
Federalna
Niemiec jest państwem federacyjnym. Występuje
tam system parlamentarno-gabinetowy zmodyfikowany
(inaczej system
demokracji kanclerskiej). Wskazuje to na znaczącą rolę
egzekutywy.
Niemcy są
podzielone administracyjnie na 16 krajów (landów: 10 z RFN i 6 z NRD),
które posiadają własne konstytucje. Ich ustroje są zbliżone, a występujące
różnice stanowią następstwo różnych tradycji historycznych, w jakich rozwijały
się poszczególne regiony. Parlamenty krajowe są jednoizbowe z wyjątkiem
Bawarii, gdzie drugą izbę stanowi senat. Powoływane są w wyborach
proporcjonalnych na 4 lata. Landy posiadają własnych premierów i zatwierdzają
mianowanych przez nich ministrów. Suwerenność
landów ograniczona jest konstytucją federalną. Ponadto funkcjonuje zasada
domniemania kompetencji na rzecz landów (stosowana w sporach kompetencyjnych).
Praktycznie system partyjny
Niemiec jest bardzo
stabilny, bliski systemowi brytyjskiemu. Jest to uwarunkowane zarówno
czynnikami instytucjonalnymi, jak i ekonomicznymi. Należą do nich:
·
5 % klauzula
zaporowa w wyborach parlamentarnych,
·
silne poparcie
wielkich partii ze strony wpływowych grup interesu,
·
stosunkowo stabilny i osiągający sukcesy rozwój
ekonomiczny od początku państwowości RFN.
Przez cały miniony okres RFN (kiedy to państwo
niemieckie było podzielone) dominował układ trójpartyjny: Unia
Chrześcijańsko – Demokratyczna i Unia Chrześcijańsko – Społeczna (CDU/CSU),
Wolna Partia Demokratyczna (FDP) oraz Socjaldemokratyczna Partia Niemiec (SPD).
Obecnie system partyjny Niemiec jest zmodyfikowanym systemem dwupartyjnym
(określanym jako dwuipółpartyjny, dwublokowy), w którym dominują dwie silne
partie: CDU/CSU
i SPD. Tylko one mogą być dla siebie najpoważniejszą konkurencją i
tylko one mogą tworzyć kolejne rządy. Nie mają jednak absolutnej większości w
parlamencie i muszą szukać poparcia liberałów (FDP).
Obok
nich dziś w parlamencie są widoczni także Zieloni oraz Partia Lewicy (dawna PDS). W 1998 roku trzecią siła w parlamencie byli
Zieloni i Sojusz 90.
Obecnie skład parlamentu niemieckiego wygląda
następująco:
® CDU/CSU – 226 mandatów,
® SDP – 222 mandaty,
® FDP – 61 mandatów,
® Partia Lewicy (wcześniejsza PDS) – 54 mandaty,
® Zieloni – 51 mandatów.
Partie polityczne mogą zostać zdelegalizowane, jeśli
ich funkcjonowanie jest niezgodne z postanowieniami konstytucji. W powojennych
Niemczech taka sytuacja miała miejsce raz, w
1956 roku, kiedy to zdelegalizowano Komunistyczną Partię Niemiec.