Amnestia jest generalnym aktem łaski państwa. Akt ten nie odnosi się – jak przy prawie łaski (ułaskawieniu) – do konkretnego
człowieka, lecz do szerokiej rzeszy osób odbywających kary. Osoby podlegające amnestii oznaczone są najczęściej według rodzaju popełnionych przestępstw bądź według wysokości wymierzonej kary.
Amnestia polega na całkowitym lub częściowym darowaniu kar prawomocnie orzeczonych za przestępstwa popełnione przed określoną w ustawie amnestyjną datą. Amnestia jest ogłaszana w formie ustawy. Jedynym organem uprawnionym do podjęcia decyzji o powszechnym akcie łaski jest Sejm.
Abolicja jest ściśle związana z amnestią i ma zbliżony charakter. Przepisy o abolicji zawarte są w tej samej ustawie. Abolicja jest generalnym aktem łaski odnoszącym się do tych przestępców, którzy nie zostali jeszcze prawomocnie osądzeni. Zakazuje ona wszczynania postępowania karnego w sprawach o określone przestępstwa, a tam gdzie postępowanie zostało już wszczęte – nakazuje je umorzyć.
Pod względem merytorycznym amnestia i abolicja są dwiema odmianami tej samej instytucji prawnej.
Prawo łaski to indywidualny akt łaski państwa wobec
przestępcy skazanego na karę sądową. Prawo łaski przysługuje zawsze głowie państwa. Prawo łaski jest aktem indywidualnym, gdyż jest stosowane wobec konkretnego przestępcy i tym różni się od amnestii i abolicji.
Zastosowanie prawa łaski polega na darowaniu kary w całości, zmniejszeniu jej wymiaru albo zamianie na łagodniejszą.
Prośba o
ułaskawienie jest wstępnie rozpatrywana w specjalnym postępowaniu sądowym prowadzonym z udziałem prokuratora generalnego. Prośbę może złożyć skazany, jego obrońca, małżonek, krewni w linii prostej i inne osoby bliskie wymienione w ustawie.