Prawo administracyjne – zbiór norm regulujących organizacje i zachowanie się osób fizycznych i innych podmiotów
w zakresie nie unormowanym przez przepisy należące do innych gałęzi prawa.
Administracja – jako podmiot reglamentacyjny ma cechy władcze tzn. wyposażona we władztwo administracyjne może wymusić określone zachowanie bez pośrednictwa sądu.
Administracja władcza – jest uprawniona do wydawania jednostronnych aktów prawnych, którym służy domniemanie ważności oraz możność zapewnienia ich wykonania przez zastosowanie środków przymusu bezpośredniego tzn. bez ingerencji sądów.
Administracja świadcząca – zapewnia obywatelowi określone świadczenia lub inne korzyści. Do tej
administracji zaliczyć należy pomoc społeczną, ale również subwencje bądź dotacje itp. Administrację świadczącą należy rozumieć instrumentalnie jako stosowanie określonych środków.
Administracją publiczną w ujęciu organizacyjnym (podmiotowym) stanowi ogół podmiotów administracji, a więc organy administracji i inne podmioty wykonujące określone funkcje z zakresu administracji publicznej
Zaś administracją publiczną w ujęciu materialnym (przedmiotowym) jest taka działalność państwa, której przedmiotem są sprawy administracyjne albo inaczej zadania i kompetencje w zakresie władzy wykonawczej.
Administracją publiczną w rozumieniu formalnym jest cała działalność wykonywana przez podmioty administracji bez względu na to, czy ma ona charakter administracyjny czy też nie ma tego charakteru.
Cechy administracji publicznej: 1.Administracja jest zjawiskiem społecznym – przedmiotem administracji jest współżycie społeczne, administracja musi zajmować się sprawami wspólnoty i członkami tej wspólnoty – z faktu tego wynika ukierunkowanie administracji na interes publiczny.
2.Administrację cechuje aktywność, inicjatywa, działalność ukierunkowana na przyszłość – ta cecha występuje wyraźnie, gdy administracja wykonuje ustawy. To, co ustawodawca określa generalnie i abstrakcyjnie, administracja ma przekształcić w rzeczywistość. Administracja realizuje określone cele państwa bądź związków publicznoprawnych; kreuje przez to przyszłość.
3.Administracja podejmuje konkretne środki do uregulowania spraw jednostkowych i urzeczywistniania określonych przedsięwzięć.
Zadaniem administracji publicznej jest celowa, podejmowana również z własnej inicjatywy, działalność ukierunkowana na przyszłość, a wymiar sprawiedliwości rozpoznaje sprawy wskutek wniosków innych podmiotów.
Władztwo administracyjne – prawo użycia przymusu bezpośredniego przez organy administracyjne dla zrealizowania ich jednostronnych zarządzeń.
Prawo o ustroju administracji: jego przedmiotem jest regulacja organizacji i zasad funkcjonowania a całego aparatu administracyjnego np. tworzenie podmiotów administracyjnych określenia zakresu ich kompetencji i podział terytorialny państwa.
Prawo administracyjne materialne – obejmuje normy, które ustanawiają wzajemne uprawnienia i obowiązki organów administracji i podmiotów znajdujących się na zewnątrz administracji traktowanej jako część aparatu państwowego. Układ, jaki w ten sposób w powstaje polega na wzajemnej relacji uprawnienie-obowiązek.
Prawo administracyjne proceduralne – zawiera takie normy, które umożliwiają realizowanie norm prawa ustrojowego i materialnego.
Norma niższego rzędu nie może naruszać normy konstytucji oraz musi być z nią zgodna, co do treści, musi być uchwalona zgodnie z procedurą
i przez odpowiedni organ te przesłanki składają się na konstytucyjność normy.
Konstytucja jej podstawową cechą jest to, że ma szczególna moc prawną tzn. inne akty nie mogą być z nią sprzeczne – powinny być z nią zgodne. Podstawową funkcją konstytucji jest funkcja gwarancyjna, przede wszystkim chodzi o to, żeby gwarantować przejrzystą koncepcję stosunków pomiędzy władzą a podmiotami podporządkowanymi i jej decyzje. Dlatego w pierwszej kolejności konstytucja rozstrzyga o koncepcji ustroju politycznego oraz pozycji jednostki w państwie . Suwerenem jest narów, najważniejszą rzeczą w systemie jest odpowiedzialność polityczna. Konstytucja reguluje podstawowe reguły powoływania i wykonywania uprawnień określa, jakie władze się powołuje, ewentualny podział władzy. Konstytucja jest aktem o szczególnej mocy prawnej, treści, o szczególnie utrudnionym w stosunku do innych aktów sposobie zmiany.
Ustawa to akt podporządkowany konstytucji, jest aktem bardziej szczegółowym niż ona pod względem treści. Obecnie jest to akt w swoim zakresie przedmiotowo nieograniczony, tzn. że każda kwestia musi być przedmiotem ustawy, jeśli w ogóle ma być regulowana. Sejm jest jedynym organem w naszym państwie mającym prawo uchwalania ustaw.
Rozporządzenie to akt normatywny wydawany na podstawie szczegółowych upoważnień ustawowych przez organy władzy wykonawczej. Rozporządzenie nie ma zastępować ustawy, lecz ja odciążyć od szczegółów technicznych, postanowień ściśle fachowych.
Rodzaje stosunków administracyjno-prawnych:
stosunek materialno-administracyjny,
stosunek proceduralny
stosunek sporno-administracyjny .
Inny podział dzieli stosunki administracyjno-prawne ad hoc oraz stosunki trwałe.
Podstawą działania administracji jest norma prawna, nic, co robi organ nie może nie wynikać z normy prawnej. Działania administracji muszą być scharakteryzowane na podstawie reguł ogólnie obowiązujących w systemie prawnym. Biorąc pod uwagę kryterium prawnego charakteru działań administracji wyróżniamy następujące formy działania administracyjnego:
czynności prawne – rozumiemy przez nie przejaw woli organu administracji, którego celem jest wywołanie określonych skutków prawnych. Bezpośrednim celem czynności prawnych jest wywołanie skutku prawnego, natomiast, gdy chodzi o inne działania administracji taki skutek następuje tylko czasem i nie jest on bezpośrednim celem takiego działania.
inne działania administracji nie polegają na wydawaniu aktów prawnych, nie są czynnościami prawnymi.
Wyróżniamy dwie grupy czynności prawnych administracji:
działania władcze, w których administracja działa korzystając z władztwa, skutkiem ich są stosunki nierównorzędne, stosuje normy prawa administracyjnego,
działania niewładcze ich skutkiem są stosunki równorzędne, nie stosują norm prawa administracyjnego – odwołują się do prawa cywilnego.
Spośród innych działań administracji wymienić można:
działania społeczno-organizatorskie np. organizowanie infrastruktury, akcji społeczne,
działania faktyczne inaczej czynności materialno-techniczne np. prowadzenie rejestrów,
zwykłe poświadczenia.
Akt administracyjny jest to władcze działanie prawne organu administracyjnego skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych. Jest aktem stosowania prawa. Podstawą aktu administracyjnego jest przepis prawny. Do jego cech charakterystycznych należą: jego władczość, regulację konkretnej sprawy i wywołanie skutków prawnych.