Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
zastąpi aktualnie obowiązującą w tym zakresie ustawę z dnia 13 czerwca
1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity: Dz.
U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 z późn. zm.)
Podstawową różnicą
pomiędzy nową a dotychczas obowiązującą regulacją jest określenie
wysokości opłat w ustawie, a nie jak obecnie ma to miejsce w
rozporządzeniu (Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17
grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach
cywilnych - Dz. U. z dnia 27 grudnia 1996 r.)
Nowa ustawa nadal do
kosztów sądowych zalicza opłaty i zwrot wydatków. Wyodrębnia również
opłatę kancelaryjną, rezygnuje natomiast z posługiwania się zwrotem
„wpisu” -zastępująca go terminem „opłaty”.
Ustawa wprowadza cztery rodzaje opłat:
1. stałą
– pobieraną w sprawach niemajątkowych np. rozwód, separacja oraz w
niektórych sprawach o prawa majątkowe. Nie może być niższa niż 30
złotych i wyższa niż 5 000 złotych.
2. stosunkową - pobieraną w
sprawach o prawa majątkowe, wynosi ona 5 % wartości przedmiotu sporu
lub przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 złotych i nie
więcej niż 100 000 złotych.
3. podstawową - pobieraną w sprawach, w
których przepisy nie przewidują pozostałych opłat, co do zasady wynosi
ona 30 złotych, przy czym nie stosuje się jej do postępowania
wieczystoksięgowego i rejestrowego.
4. tymczasową – pobieraną w
sprawach o prawa majątkowe, w których wartości przedmiotu sprawy nie da
się ustalić w chwili jej wszczęcia, określana jest ona przez
przewodniczącego w granicach od 30 złotych do 1 000 złotych (w
orzeczeniu kończącym postępowanie w pierwszej instancji sąd określa
wysokość opłaty ostatecznej)
Przepisy nowej ustawy ze pewnością
okażą się korzystniejsze dla przedsiębiorców dochodzących roszczeń
majątkowych o zapłatę. Wynika to z obniżenia progu opłaty stosunkowej
do 5% oraz z wprowadzenia zapisu, że nie może być ona wyższa niż 100
000 złotych. Z drugiej strony zwrócić należy uwagę na podniesienie
opłaty od wniosku o przeprowadzenie postępowania pojednawczego z kwoty
15 do 40 złotych, które jest środkiem coraz częściej wykorzystywanym
przez wierzycieli liczących na szybsze odzyskanie należności.
Kosztowniejszym
aniżeli dotychczas będzie jednakże przeprowadzenie postępowania o
rozwiązanie spółki (obecnie obowiązuje wpis tymczasowy w granicach od
200 do 1.000 złotych) i postępowania o wyłączenie wspólnika ze spółki
(obecnie wpis stały w kwocie 800 złotych). Opłata w tych dwóch
przypadkach, a także w sprawie o uchylenie uchwały organu spółki
wyniesie aż 2 000 złotych.Wzrosną (ze 100 do 200 złotych)
w niektórych przypadkach opłaty stałe w sprawach z zakresu prawa
rzeczowego - dotyczy to w szczególności wniosku o:ustanowienie drogi
koniecznerozgraniczenie nieruchomościstwierdzenie nabycia służebności
gruntowej przez zasiedzenie.
Ponad
dwukrotnie wzrosną opłaty w postępowaniu spadkowym. Od marca 2006 r.
chcąc przeprowadzić postępowanie spadkowe należało będzie uiścić od
wniosku o stwierdzenie nabycia spadku oraz od wniosku o odebranie
oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku już nie 20 złotych (tak
jak teraz), ale 50 złotych.
Nabywców nieruchomości ucieszy z
pewnością fakt obniżenia niektórych opłat stosowanych w postępowaniu
wieczystoksięgowym. Chodzi tu głównie o opłatę od wniosku o wpis do
księgi wieczystej własności, użytkowania wieczystego i ograniczonych
praw rzeczowych (w tym hipoteki), której wartość określono co do zasady
na kwotę 200 złotych (opłata stała).
Na gruncie aktualnie jeszcze
obowiązującej ustawy opłata ta miała charakter wpisu stosunkowego,
której wysokość zależała od wartości przedmiotu sprawy i biorąc więc
pod uwagę niemałe ceny nieruchomości (mieszkań) osiągała rażąco wysokie
kwoty.
Nowością jest opłata o charakterze stałym m. in. od
pozwu o rozwód, o separację, o ochronę dóbr osobistych w kwocie 600
złotych (obecnnie obowiązuje wpis tymczasowy w granicach od 30 do 600
złotych).