Prawo do życia – wizja ogólna oraz istota i zakres zobowiązań negatywnych państwa
Umocowane jest w każdy z dokumentów kreujących ogólne standardy praw człowieka, zawsze na pierwszym miejscu, otwierając katalog praw na mocny danego dokumentu chronionych. Prawo do życia znajduje się na pierwszym miejscu w katalogu praw niederogowalnych.
Formuły ochronne nie są identyczne. Art. 3 PDPC gwarantuje prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego jednych tchem. W późniejszych aktach prawo do życia w pełni wyodrębniano. Wraz z rozwojem praw człowieka i orzecznictwa strasburskiego rozwijały się pozytywne zobowiązań państw, w tym zobowiązania prewencyjne.
MPPOiP liczy się z jednym wyjątkiem ex definitione od prawa dożycia – kara śmierci, a EKPC przewiduje możliwość usprawiedliwienia przypadków pozbawienia życia w rezultacie „użycia siły absolutnie koniecznej”
Negatywne zobowiązania państwa
Zakaz pozbawienia życia. Pakt obywatelki zakazu pozbawienia życia w sposób „arbitralny”, a EKPC „umyślnie”. Orzecznictwo strasburskie rozszerzyło interpretacje zakazu pozbawiania życia, a zawęziło interpretację wyjątki z art.2 ust.2.
Wyjątki od prawa dożycia:
a) kara śmierci
- MPPOiP – wyjątkowa dopuszczalność, ograniczenia w stosowaniu oraz praw osób skazanych na tę karę.
- EKPC – zakaz pozbawiania życia, z wyjątkiem przypadków wykonania sądowego wyroku, za przestępstwo, za które ustawa przewiduje karę śmierci
b) „użycie siły absolutnie koniecznej”
- obrona jakiejkolwiek osoby, przed bezprawną przemocą
- zgodne z prawem zatrzymanie, bądź uniemożliwienia ucieczki osobie, zgodnie z prawem pozbawionej wolności
- zgodne z prawem działanie służące stłumieniu zamieszek lub powstania