Procedury - tryby zamówień publicznych
Jeśli, chodzi o tryby zamówień publicznych ustawa wprowadza i dzieli tryby na dwie grupy, a mianowicie tryby podstawowe i pozostałe. Ustawa z 1994 roku przewidywała tylko i wyłącznie jeden tryb, jako tryb podstawowym. Trybem podstawowym w rozumieniu ustawy z 1994 roku był przetarg nieograniczony. Natomiast, inne tryby, które były wtedy przewidziane w przepisach ustawy były trybami pozostałymi, których stosowanie było uzależnione od wystąpienia przesłanek zawartych w ustawie. Dzisiejsza ustawa zmienia się w stosunku do poprzedniej tym, że po pierwsze mamy dwa tryby podstawowe, a mianowicie przetarg nieograniczony i przetarg ograniczony. Tryby ten możemy równoważnie stosować bez potrzeby uzasadniania czy też potrzeby spełniania jakiś dodatkowych wymogów zawartych w ustawie. Stara ustawa, jeśli chodzi o tryby pozostałe obok przetargu ograniczonego wymieniała takie procedury jak: przetarg dwustopniowy, negocjacje z zachowaniem konkurencji, zapytanie o cenę, zamówienie z wolnej ręki.
Stosowanie dwóch trybów podstawowych według dzisiejszej ustawy jest uzależnione w zasadzie od woli zamawiającego. Zamawiający ma pełną swobodę w zakresie wyboru procedury. Najważniejszym elementem, który musi przyświecać zawsze zamawiającemu jest racjonalne wydatkowanie środków publicznych i wybór najkorzystniejszej oferty. Zgodnie z art. 15 ustawy Prawo zamówień publicznych zawsze za zamówienie publiczne odpowiada zamawiający i to zamawiający w przypadku różnych sytuacji np. kontroli, która będzie dotykała problemu zamówień publicznych. Zamawiający zawsze musi znaleźć argumenty, musi umieć udokumentować czy też ewentualnie wytłumaczyć się dlaczego zastosował taką, a nie inną procedurę i czy w efekcie zastosowania tej czy innej procedury udało mu się zrealizować cel podstawowy, a więc dokonać wyboru najkorzystniejszej oferty i w sposób racjonalny wydatkować środki publiczne.
Jeżeli, mówimy o trybach wprowadzonych ustawą Prawo zamówień publicznych, to musimy pamiętać, że jak przejdziemy do trybów pozostałych, to okazuje, że część trybów pozostałych może po spełnieniu określonych warunków być traktowane, jako równorzędne z trybami podstawowymi, czyli zamawiający może dokonać również wyboru jednego z trybów pozostałych i pozostałych zasadzie nie musi się nikomu tłumaczyć dlaczego to zrobił. Zamawiający niezależnie od tego, co będzie robił i jak będzie robił zawsze musi wykazać się uzasadnieniem, dlaczego zastosował określoną procedurę.
Podstawowym wymogiem w zakresie zamówień publicznych jest wprowadzenie do systemu zamówień publicznych procedur, które nazywa się procedurami otwartymi. Druga grupa procedur, to procedury ograniczone. Procedura otwarta to taka, gdzie mamy do czynienia, z nieograniczonym dostępem czyli każdy, kto jest zainteresowany może do określonej procedury przystąpić. Procedury ograniczone, to procedury, w których główne rozwiązanie polega na tym, że zamawiający może ograniczyć krąg podmiotów, które uczestniczą w określonej procedurze zamówień publicznych przy danym trybie. To będą procedury, które polegają na tym, że zamawiający zaprasza np. będą to procedury, które powodują, że zamawiający zaprasza wybranych przez siebie wykonawców do złożenia ofert. Ile podmiotów zaprasza zależy od procedury, bo może to być procedura ograniczona i jest taka jedna procedura, gdzie może robić to z jednym. Natomiast, co do zasady te procedury wymuszają zaproszenie kilku potencjalnych wykonawców do uczestniczenia w danym trybie zamówień publicznych. O elemencie konkurencyjności będziemy mówili wtedy, kiedy będziemy mieli do czynienia z kilkoma potencjalnymi podmiotami, uczestnikami procesu zamówień publicznych.
Kolejnym elementem, który jest istotny w udzielaniu zamówień publicznych jest element, który występuje w części procedur, a mianowicie tzw. procedury negocjacyjne i nienegocjacyjne. Część procedur, które są realizowane w oparciu o ustawę i są regulowane w przepisach ustawy, to procedury negocjacyjne.
Z tym, że tutaj chodzi o element negocjacji poprzedzający złożenie ofert końcowych. Mówiąc o procedurach negocjacyjnych mamy na myśli takie procedury, gdzie zamawiający wspólnie z potencjalnymi wykonawcami negocjuje pewne podstawowe elementy związane z przedmiotem zamówienia, które później elementy te będą miały wpływ na efekt końcowy treści przedmiotu zamówienia czy to w specyfikacji, czy może w umowie. Nie uznałbym za elementy odpowiadające elementowi negocjacyjnemu coś, co może mieć miejsce w procesie zamówień publicznych, a mianowicie elementy związane z negocjowaniem warunków umowy realizacji zamówienia publicznego. Jest to zupełnie coś innego, bo to następuje po wyborze najkorzystniejszej oferty. Specyfikacja istotnych warunków zamówienia może zawierać w sobie albo całą umową, albo istotne części umowy, których zamawiający będzie żądał umieszczenia w umowie o zamówienie publiczne. Jeżeli, jest cała umowa w specyfikacji, to tych elementów się nie negocjuje. Jeżeli, są jakieś podstawowe części, wymogi zamawiającego w tym zakresie, to tego też się dalej nie negocjuje. Natomiast, niektóre elementy umowy mogą być negocjowane. Negocjacje związane z umową są jak gdyby poza procedurami. Jak będziemy zaglądali do ustawy, to zobaczymy, że ustawodawca przy każdej procedurze te istotne elementy będzie określał.