Prawo
cywilne (łac. ius civile) - gałąź
prawa obejmująca zespół norm prawnych
regulujących stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami
prawnymi, a także sytuację prawną osób i rzeczy jako
podmiotów i
przedmiotów
stosunków cywilnoprawnych oraz treść stosunków prawnych, na
którą składają się uprawnienia i obowiązki podmiotów tych stosunków.
Normy prawa
cywilnego wyróżniają się spośród innych norm prawnych tym,
że reprezentują cywilistyczną metodę regulacji, której podstawami są
autonomia i równorzędność podmiotów prawa cywilnego. Podstawową
instytucją prawa cywilnego jest, jak wynika z powyższej definicji,
stosunek cywilnoprawny.
Mówiąc o autonomii podmiotów
stosunku cywilnoprawnego mamy na myśli,
że mają swobodę kształtowania własnych praw i obowiązków zgodnie ze
swoją wolą. Przez równorzędność podmiotów rozumiemy, że nie występuje
między nimi stosunek podporządkowania, czyli jeden nie ma władzy nad
drugim (jak w stosunku administracyjnoprawnym). Oczywiście,
równorzędności podmiotów prawa cywilnego nie należy rozumieć jako ich
faktycznej "równości".
Przy ustalaniu, czy
podmioty danego stosunku prawnego mają
równorzędną pozycję, należy przeanalizować przede wszystkim
okoliczności danego stosunku. Dwa te same podmioty mogą bowiem w jednym
stosunku prawnym występować jako podmioty równorzędne, w innym
natomiast może istnieć pomiędzy nimi podporządkowanie. Przykład:
organ administracyjny zawiera z przedsiębiorcą umowę cywilnoprawną
na wykonanie robót budowlanych - oba podmioty mają autonomię i
równorzędność,organ administracyjny wydaje decyzję nakazującą przedsiębiorcy rozbiórkę - organ w tym przypadku działa w ramach swojej władzy (imperium); przedsiębiorca musi podporządkować się decyzji wydanej jednostronnie przez organ.
Prawo cywilne jest w Polsce prawem stanowionym (od XIX wieku) i
skodyfikowanym (od 1965). Podstawowym źródłem prawa cywilnego jest Kodeks cywilny - ustawa z 23 kwietnia 1964, obowiązująca od 1 stycznia 1965.
Prawo cywilne dzieli się na wiele podgałęzi. Specyficzną pozycję mają prawo pracy, prawo własności intelektualnej i prawo handlowe,
które wyodrębniły się z prawa cywilnego, zachowując jednak wiele z jego
cech. We właściwym, klasycznym prawie cywilnym wyodrębnia się:
część ogólną,prawo rzeczowe,prawo zobowiązań,prawo spadkowe,prawo rodzinne.
Oprócz tego istnieje wiele węższych gałęzi prawa (np. prawo wodne,
prawo górnicze), które zazwyczaj łączą cywilnoprawną i administracyjną
metodę regulacji.
Zespół norm określających, prawo którego państwa jest właściwe dla
oceny międzynarodowych stosunków osobistych w zakresie prawa cywilnego
tworzy dział zwany prawem prywatnym międzynarodowym.
Więcej streszczeń na temat Prawo cywilne