Odbiorca bezpośrednio przywołany w tekście: tzw. gramatyka poezji. Problem adresata rozciąga się od poezji apelu do wierszy.
Gatunki są kategoriami osadzonymi w świadomości literackiej, są sygnałami, czego odbiorca może się spodziewać-przyjmuję on pewną postawę.
Rozumienie utworu poetyckiego zależy od:
1) oddalenia utworu od obowiązujących w danym momencie procesu historycznoliterackiego konwencji literackich i zwyczajów językowych,
2) konstrukcji sensów w wypowiedzi mogącej zakładać rozmaite postawy odbiorców, 3)stosunku poszczególnych elementów występujących w wypowiedzi, każdy z nich może znajdować się w innym oddaleniu od obowiązujących konwencji.
Poezja może używać innego języka niż język komunikowania się.
Konstrukcja sensu utworu:
1) sens wyłożony „expressive verbis”, czytelnik musi go przyjąć,
2) sens nie jest ułożony bezpośrednio.
Wyróżniamy czytanie czynne i bierne(wg Ingardena). Czytanie bierne: liryka barokowa (objaśniała alegorie), liryka XIX w. (unikała przemilczeń i niedomówień). Można to porównać w wiersz Krasickiego z wierszem Norwida: Wiersz Krasickiego: odbiorca przywołany na początku utworu, autor formułuje sens, nie chce skazywać na konflikt z przyjętymi normami. Wiersz Norwida: nieustalony podmiot liryczny (ani monolog, ani dialog), brak ciągłości, wiersz ma inne znaczenie niż poszczególne wypowiedzi, widoczna ironia. Norwid zakłada czytanie czynne. W poezji współczesnej naruszenie przyzwyczajeń czytelnika jest jednym z podstawowych założeń programowych, negacja konwencji dawniejszych, powoływanie nowych konwencji. Kwestia wirtualnego odbiorcy wiązała się tradycyjnie z postawą genetyczną np. socjologiczne wyjaśnienie dzieła, gatunku literackiego, prądu , równało się wskazywaniu jego społecznych uwarunkowań