Ballada to jeden z gatunków literackich. Zaczął rozwijać się na terenie Anglii i
Szkocji oraz Niemiec. W czasach romantyzmu stał się niezwykle popularny i obecny był w literaturze całej Europy.
Ballada należy do utworów epickich, posiada jednak bardzo silne cechy liryczne. Czasem klasyfikuje się ją jako gatunek mieszany (epicko-liryczny). Co więcej, może ona zawierać także elementy dramatu, jak np. w balladzie Romantyczność (gdzie różne osoby mówią na przemian).
Główne cechy ballady:
- krótkość,
- ludowe wzorce wersyfikacyjne,
- rymy,
- wątki tematyczne często zaczerpnięte z folkloru,
- niezwykłe wydarzenia,
- świat przedstawiony zawiera elementy fantastyczne,
- narrator, który zwykle nie jest wszechwiedzący (zadaje pytania itd.).
W Polsce najdoskonalszym przykładem ballad jest cykl Adama Mickiewicza Ballady i romase, który znalazł się w pierwszym tomie Poezji z 1822 roku. Często tym wydarzeniem określa się początek polskiego romantyzmu. Później nastąpił cały wysyp ballad, które z czasem traciły na wartości literackiej.
Po powstaniu listopadowym ballada romantyczna uległa przemianie. Utraciła ona swój fantastyczny charakter. Tu dobrym przykładem jest także utwór Mickiewicza pod tytułem Śmierć Pułkownika lub Słowackiego Sowiński w okopach Woli.
Ballada wróciła do łask literatów w dobie Młodej Polski a jej najdoskonalszym twórcą początku XX wieku był Bolesław Leśmian.