Egipcjanie na początku I dynastii przejęli z cywilizacji Sumeru sztukę pisania, cylindryczną pieczęć, sztukę budowania z
cegły, technikę konstrukcji łodzi i szereg różnych motywów artystycznych, jednak szybko wypracowali własny charakterystyczny styl przejawiający się we wszystkich ich tworach. Od samego początku na rozwój cywilizacji miała religia, w której decydującą postacią był, posiadający boskie pochodzenie, faraon. Już w czasie V dynastii (
2500-2300 przed Chr.) ustalono ostateczny wzór cywilizacji, który powielany był przez 3000 lat, a którego powtarzalność i niezmienność gwarantował wcielony bóg, faraon. Początek czasu uważano za Złoty Wiek absolutnej doskonałości wolnej od chorób i śmierci, zakłócony przez pojawienie się zła. Ustanowione wzorce postępowania odwoływały się do tego okresu i miały na celu przywrócenie wcześniejszej doskonałości. Pierwotnie najwyższym bogiem był Re-Słońce, który stworzył Szu (powietrze) i Tefnut, rodziców boga Geba (Ziemia) i bogini Nut (Niebo). Po czym przyszli na świat Ozyrys i Izyda oraz Set i Nefyda. System teologiczny skrystalizował się ostatecznie 700 lat przed Chr., kiedy Ptah został ogłoszony największym bogiem, który za pomocą słowa powołał do istnienia innych bogów. Wchodzą oni w „każdy gatunek rośliny, każdy gatunek kamienia, każdy gatunek gliny, w każdą rzecz, która rośnie na powierzchni ziemi i dzięki którym mogą się przejawić…ludzie, boże stado, zostali dobrze wyposażeni. On uczynił powietrze, by ożywić ich nozdrza, są bowiem jego obrazami, powstając z jego ciała. On jaśnieje w niebiosach, stwarza dla nich roślinność i zwierzęta, ptaki, ryby, by ich pożywić”. Faraon stanowi wcielenie maat, słowa tłumaczonego jako prawda, przez co dla wszystkich jest wzorem do naśladowania. Maat może być poznane i powinno być kochane przez każdego człowieka nienawidzącego grzechu, który stanowi obrazę boga. Miejscem pobytu zmarłych były niebiosa, dusze udawały się tam i z gwiazdami dzieliły wieczność. Ozyrys został zamordowany przez swego brata Seta. Synowi Ozyrysa Horusowi udało się wskrzesić swojego ojca, który zmartwychwstał w postaci ducha. Z biegiem czasu zmarłego faraona będącego synem Re, zaczęto utożsamiać z Ozyrysem, źródłem i fundamentem wszelkiego stworzenia, a jego następcę z Horusem, gdyż taka relacja gwarantowała ciągłość dynastii i zapewniała krajowi dobrobyt. „Czy żyję, czy umieram, jestem Ozyrysem. Przenikam w ciebie i przez ciebie pojawiam się znowu. W tobie się rozkładam, w tobie rosnę…Jestem niezniszczalny. Przeniknąłem Porządek…Stałem się Panem Porządku, wynurzam się w Porządku”. Ozyrys staje się stopniowo wzorcem nie tylko dla władców, ale dla każdego pojedynczego człowieka, staje się modelem dla wszystkich, którzy pragną zwyciężyć śmierć. Idąc za przykładem Ozyrysa i z jego pomocą, umarli są w stanie przekształcić się w niezniszczalne dusze. Demokratyzacja Okresu Przejściowego doprowadziła do pojawiającej się krytyki urzędników, a nawet samego faraona. Jeden z faraonów skomponował dla swojego syna traktat, w którym radzi mu, aby kochał wszystkich ludzi i zamiast wznosić pomnik z kamienia uczynił sobie trwały pomnik z miłości, jaką po sobie pozostawi. „Pociesz płaczącego i nie krzywdź wdowy. Nie usuwaj nikogo z ziemi twego ojca…Nie karz niesprawiedliwie. Nie zabijaj”. Upadek tradycyjnych instytucji doprowadza do dewaloryzacji śmierci i kwestionowania realności istnienia po śmierci oraz sławienia radości życia (Pieśń harfiarza). Po przywróceniu jedności politycznej za faraonów Średniego Państwa (2040-1070 przed Chr.) długo jeszcze zachowywano i przepisywano teksty z Okresu Przejściowego, a w egipskiej myśli religijnej rozpoczęła rozwijać się tendencja nacisku na osobę ludzką jako wirtualna replikę idealnego wzoru – osoby faraona.