Za przedmiot rozprawy habilitacyjnej obrał fenomenologiczną etykę niemieckiego filozofa Maxa Schelera, żyjącego na przełomie XIX i XX wieku. Doktryna Schelera bliska była poglądom Wojtyły. Scheler zajmował się filozofią praktyczną. W drugiej połowie 1953 roku ksiądz Wojtyła obronił kolokwium habilitacyjne na Wydziale Teologicznym UJ. Stopień docenta został przyznany Karolowi Wojtyle uchwałą Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej z dnia 31 października 1957 roku. Jego praca habilitacyjna ukazała się drukiem w Wydawnictwie Towarzystwa Naukowego KUL w roku 1959. Habilitacja wytyczyła drogę naukową Księdzu docentowi Wojtyle. 1 października 1953 roku został powołany na profesora teologii moralnej i etyki społecznej w Metropolitarnym Seminarium Duchownym w Krakowie. Etykę społeczną wykładał również na UJ na Wydziale Teologicznym. Współpracował z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim, na którym funkcję wykładowcy etyki na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej objął w roku akademickim 1954/55. W roku 1956 został kierownikiem Katedry Etyki w KUL, którą to funkcję sprawował nieprzerwanie aż do objęcia pontyfikatu papieskiego. Mimo innych, bardziej odpowiedzialnych funkcji, zawsze był wierny uczelni i etyce. Zawsze wokół niego gromadziła się młodzież. Na jego wykładach największa sala w KUL-u była zawsze przepełniona. Młodzież siadała wszędzie, gdzie się tylko dało, nawet na oknach i podłodze. Uczył studentów, że być etykiem to nie tylko sprawa intelektu, znajomość takiej, czy innej teorii, posiadania mniej lub bardziej rozległej wiedzy. Żeby być dobrym etykiem, trzeba zachować zgodność pomiędzy wiedzą, jaką człowiek posiada, a codziennym postępowaniem. Problemy moralne jakie przynosi życie, rodzą potrzebę głębokiej refleksji, a zatem i twórczości w tym zakresie. Najpiękniej mówił o miłości, to był jego ulubiony temat. Studenci słuchali go i obserwowali jego wygląd, wytarte rękawy sutanny, sfatygowane buty, zawsze ten sam podniszczony płaszcz. Niewielu jednak z nich wiedziało, że prawie całą swoją uniwersytecką pensję przeznaczał na zapomogi dla biednych studentów. Nawet ci, którzy z tych pieniędzy korzystali, nie wiedzieli skąd one pochodzą. Poza wykładami nie mówił wiele, nie był kimś, kto natychmiast ze wszystkimi się brata. Raczej uważnie słuchał i długo, przenikliwie patrzył na słuchacza. Gdy trzeba było pomóc, zawsze mogli na niego liczyć. I właśnie dlatego młodzież garnęła do niego i obdarzała go zaufaniem. Zwierzała mu się z problemów nie tylko naukowych, ale też religijnych i moralnych. Studenci nie mieli za złe swojemu profesorowi tego, że się wiecznie spóźniał. Do zwyczajowego akademickiego kwadransa dokładał jeszcze swój własny. Pozostało to tajemnicą, jak to się działo, że on , tak wewnętrznie zdyscyplinowany, ciągle się spóźniał. Nowością jaką wprowadził do swojej katedry etyki było to, że wiele seminaryjnych spotkań odbywało się w terenie: wśród lasów, pagórków, jezior i rzek. Młodzież nazywała księdza Wojtyłę „Wujem” Karolem i nie tylko ta w Lublinie, ale i w Polsce.
Kilka lat pracy na uniwersytecie katolickim w Lublinie zaowocowało wieloma rozprawami, które ksiądz Wojtyła opublikował w czasopismach, a także napisaniem książki „Miłość i odpowiedzialność:, jednego z najlepszych dzieł etycznych księdza Karola Wojtyły.
W lipcu 1958 roku podczas wakacyjnej wędrówki kajakowej po Mazurach otrzymał wiadomość, że papież Pius XII mianował go biskupem pomocniczym w Krakowie. 28 września 1958 roku w Katedrze Wawelskiej z rąk ordynariusza krakowskiego, księdza arcybiskupa Eugeniusza Baziaka otrzymał Karol Wojtyła sakrę biskupią. W swoje godło biskupa wpisał łacińskie słowa „Totus Tuus” (Cały Twój). Był najmłodszym członkiem episkopatu Polski.
Nowe obowiązki nie pozwalały biskupowi Wojtyle na pełne oddawanie się nauce. Absorbowany biskupimi powinnościami w Krakowie, rzadziej jeździł do Lublina. Wykłady były dłuższe, a seminaria intensywniejsze. Miał już asystentów, wśród których jego prawą ręką był ksiądz Tadeusz styczeń.
Coraz więcej miał zajęć, coraz więcej było ludzi w kręgu jego zainteresowań. Spotykał się z lekarzami, psychiatrami, psychologami, fizykami, inżynierami, z młodzieżą i z zakonnikami. Coraz częściej był zmęczony. Sypiał najwyżej 5-6 godzin na dobę. W niespełna cztery lata po konsekracji biskupiej, 16 marca 1962 roku został wybrany wikariuszem kapitulnym po śmierci księdza arcybiskupa Baziaka.
Papież Jan XXIII zwołał Sobór Watykański II, który zapoczątkował odnowę kościoła, słynne aggiornamento, włączenie się kościoła w życie współczesnego świata. Ksiądz Wojtyła brał udział we wszystkich czterech sesjach soborowych. Przez 8 lat jeździł regularnie do Rzymu, biorąc udział w pracach komisji papieskiej Consilium de Laicis, tzw. Watykańskie Rady Świeckich, która wprowadziła w życie ustawy soborowe odnoszące się do apostolstwa świeckich. Te 8 lat rzymskich złączyło go bardzo z profesorem Świerzawskim, który pracował jako jedyny z Polaków w komisji Justicia et Pax.
Po II sesji soborowej 30 grudnia 1960 roku ojciec święty Paweł VI mianował Karola Wojtyłę arcybiskupem metropolitą krakowskim. Wojtyła zamieszkał w Pałacu Biskupim, który, dotąd cichy i spokojny, nabrał życia. Krakowska Kuria Biskupia od rana do wieczora zapełniona była ludźmi. Dopiero około godziny 24 ustawało w pałacu życie. Obowiązywał ściśle przestrzegany rozkład dnia. Porządek ten był jednak zakłócany częstymi wyjazdami ordynariusza na wizytacje, konferencje episkopatu, za granicę. Ksiądz Wojtyła miał coraz mniej czasu, a coraz więcej obowiązków.
Więcej streszczeń na temat Jan Paweł II – papież z Polski i jego droga do pontyfikatu cz.3