Rumi, jedna z wielkich postaci
sufizmu (mistycznego nurtu w islamie), przez wielu muzułmanów, ale nie tylko, jest uznawany
za mędrca i za człowieka wręcz świętego. Jego grób, leżący w dzisiejszej Turcji, jest jednym z miejsc pielgrzymek świata islamu. To jemu przypisuje się stworzenie tańca derwiszów i napisanie niektórych z najnamiętniejszych poematów światowej literatury duchowej.
Jego prawdziwe nazwisko brzmi: Maulana Jalal ud-Din Rûmi. Urodził się 30 września 1207 r. na terenie dzisiejszego Tadżykistanu, a umarł 17 grudnia 1273 r. Uciekając przed najazdem Mongołów jego rodzina osiadła w 1228 r. w Konya, w dzisiejszej Turcji.
Jego ojciec był islamskim mędrcem sufizmu i teologiem, i to on był głównym nauczycielem swojego syna. Po śmierci ojca, kiedy miał 24 lat, poproszony o zajęcie jego miejsca, wpierw postanowił latami przygotowywać się do tej tak ważnej funkcji. Kiedy ją wkrótce objął, zyskał szacunek, honory i setki
uczniów.
Jednakże 28 listopada 1244 r. stanął mu na drodze, kiedy w otoczeniu uczniów jechał do madrasy, pewien nieznany derwisz, który swoim pytaniem i potem odpowiedzią dotyczącą najbardziej newralgicznego punktu mistycyzmu, czyli zasadniczej jedności człowieka z Bogiem, całkowicie odtąd odmienił jego życie. Ten nieznajomy przeszedł do historii jako Shams ud-DinTabrizi (Słońce Religii z Tabrizi).
Od tej chwili Rûmi całkowicie się związał i poddał kierownictwu Shamsa, co wzbudziło zazdrość jego synów i uczniów. Ci wpierw odsunęli Shamsa od Rûmi´ego, a potem go zabili. To wówczas cierpiący
mistrz rozwinął „sama”, czyli polegający na wirowaniu taniec derwiszy. Stał się on duchową praktyką Zakonu Mevlevi, założonego przez syna Rûmi´ego, Sultana Walada.
Podczas wpadania w ekstazy Rûmi cytował poematy, natychmiast notowane przez jego uczni. Poprzez taniec i recytację mistrz wreszcie uśmierzył swój ból, stając się „jednym” z Shamsem i „wybitnym mistrzem drogi ku Świętości”.