Borowski Andrzej, Renesans, Warszawa 1992.
Pierwsza część teoria, druga – wybór tekstów. Opis najważniejszych przemian epoki. Odrodzenie jako łącznik między historyczną kategorią renesansu a pojęciem humanizmu. Rozpoczęło się od nowego spojrzenia na historię. XV w. – zauroczenie lit. grecką i zainteresowanie judaizmem. Krytyka średniowiecznego poczucia ciągłości względem antyku. Dowartościowanie barbarzyńskiej prehistorii własnego narodu. Nowa zasada ciągłości kulturowej to krytyczne spojrzenie na historię XV i XVI w. Nowość to pragnienie oglądania nowych krain, wędrówki z określonym celem poznawczym (uniwersytety, akademie). Czytywanie
dzieła Marco Polo i odnalezienie księgi Ptolemeusza. Rozkwit
miast i sztuki,
wzrost dynamiki życia. Wzrastający autorytet społeczny humanisty i artysty. Popyt na zboże, wzrost cen. Wieś jako źródło bogactwa, ale i piękna. Mecenat humanistyczny. Budowa nowych miast. Antagonizmy między szlachtą a mieszczaństwem. Powst. Drukarnie i
nowe szkoły z programem humanistycznym. I poł. XVI w. – reformacja, wraz z nią pojawiły się szkoły innowiercze rywalizujące z kolegiami jezuickimi. Sztuka pojmowana jako umiejętność. Oddziaływanie dzieł antycznych. Nowe formy: autoportret, fresk. Ścisłość anatomiczna i historyczna. W malarstwie pn częste przedstawienia śmierci. Inne motywy to miłość i macierzyństwo, amore sacro i amore profano, dziecko, erotyzm, nagość. Elitarność tej kultury.
Humanizm w trzech znaczeniach: jako cechy właściwe człowiekowi, jako wykształcony i życzliwy (potocznie dzisiaj). W żargonie szkolnym humanista był nauczycielem gramatyki i retoryki, To także kompetentny znawca lit. greckiej i rzymskiej. Humaniści zwalczali scholastykę, udostępniali w oryginalnych wydaniach i przekładach dzieła filozofów starożytnych, przygotowywali powstanie nowożytnej filozofii. Ważne dla nich tradycje kulturowe: chrześcijaństwo, antyk, judaizm. Żywe zainteresowanie Pismem Świętym. Właściwości poetyki humanistycznej, swoboda autora w kreowaniu nowej rzeczywistości. Indywidualizm i swoboda wyobraźni. Regułami prostota wyrazu i zwięzłość. Formy: elegia, sonet, nowy dramat, historiografia krytyczna, twórczość prozatorska, romanse, nowela. Trudna tematyka zła i ułomności ludzkiej natury. Najważniejsze problemy antropologiczne to miłość i nieśmiertelność duszy. Szczególna uwaga poświęcona godności człowieka. Nurt tematyki wanitatywnej. Duża ilość korespondencji. Utopie i ich charakterystyczne motywy np. podróże zamorskie. Olbrzymia ilość tekstów reformacyjnych.
Więcej streszczeń na temat Renesans