SPOSOBY WYRAŻANIA ORZECZENIA Orzeczenie wyrażamy najczęściej czasownikiem w formie osobowej.
Np.:
Pracujemy. Takie orzeczenie
nazywa się orzeczeniem czasownikowym.
Ale bywają
ORZECZENIA inaczej wyrażone. Gdy np. porównujemy zdania:
1.
Był sad. 2.
Pociąg był opóźniony W obu odnajdujemy ten sam czasownik w formie osobowej:
był. Ale tylko w pierwszym
zdaniu pełni on funkcję orzeczenia, to znaczy informuje, co się dzieje z podmiotem. W zdaniu tym nie chcemy nic więcej powiedzieć, jak tylko to, że
był. Podobnie gdy mówimy:
Wczoraj był mróz. Inaczej jest w zdaniu: Pociąg
był opóźniony. Nie zamierzamy w nim poinformować tylko o pociągu, że w ogóle
był, ale że
był opóźniony, spóźnił się. Mamy tu zatem orzeczenie złożone z dwóch części.
1) czasownika posiłkowego:
był, który nazywa się
łącznikiem 2) drugiego wyrazu, który nosi nazwę
orzecznika:
opóźniony. Orzeczenie złożone z dwóch części, a mianowicie z łącznika i orzecznika, nazywa się
orzeczeniem imiennym;
Łącznikiem bywają czasowniki:
być, stać się, zostać. Orzecznik bywa rzeczowny i przymiotny.
orzecznik wyrażony
rzeczownikiem nazywa się
orzecznikiem rzeczownym; odpowiada on na pytania:
kim lub
czym jest podmiot? i występuje przeważnie w narzędniku, np.:
On jest pilotem.. Orzecznik wyrażony przez przymiotnik nazywa się orzecznikiem przymiotnym; odpowiada na pytania:
jaki lub
czyj jest podmiot? i występuje przeważnie w mianowniku, np.:
On
jest m ł
o d y. Orzecznikiem może też być:
1) zaimek, np.:
Ten dom był n a s z; 2) liczebnik, np.:
Roman był zawsze p
i e r w s z y; 3) imiesłów przymiotnikowy, np.: Stół
był nakryty; 4) przysłówek, np.:
Spać w namiocie jest zdrowo. 5) połączenie przyimka z rzeczownikiem, np.:
Okna były bez szyb.
Więcej streszczeń na temat Sposoby wyrażania orzeczenia