Charakteryzując język Kabaretu Starszych Panów stosowne staje
się zasygnalizowanie znaczenia słowa komizm . Otóż komizm to właściwości pewnych zjawisk zdolne wywołać śmiech, można wyróżnić dwie podstawowe formy komizmu: pierwszy to elementarny, wywołujący wesołość komizm sytuacyjny, oraz drugi, odwołujący się do refleksji, ważny jako instrument krytyki wobec wartości i autorytetów- komizm słowny, w skład ,którego mogą wchodzić satyra ironia ,groteska Na usługach komizmu występują w literaturze i sztuce różne środki ekspresji i chwyty językowo-stylistyczne, m.in.: karykatura, parodia, trawestacja, dowcip.
Blaise Pascal powiedział : Nic bardziej nie śmieszy niżeli niespodziana dysproporcja pomiędzy tym, czego się oczekuje, a tym, co się widzi.”
Najczęściej komizm kryje się w drobnych wadach, które właściwe każdemu człowiekowi, dopiero w pewnym nasileniu i przy odpowiednim wyeksponowaniu, narażają jednostkę na śmieszność. W określonych okolicznościach i sytuacjach również cecha pozytywna może jawić się jako atrybut śmieszności. Tak więc komiczna może być pewna sztywność, funkcjonowanie w obrębie określonych ram jak i roztargnienie. Śmieszna może okazać się próżność ale też przesadna cnotliwość.
To , co zachwyca w Kabarecie Starszych Panów , to elastyczność języka, wyrafinowane rymy, doskonała rytmika tekstu przeznaczonego do śpiewania, żarty językowe, dowcip sytuacyjny, groteskowe postaci i satyra społeczna. Ale ostrze ironii jest tu złagodzone przez uśmiech, ciepło i mimo wszystko optymizm. Dodatkowy urok wnoszą tu elegancja i gentelmeńskie maniery Starszych Panów, które mimo że trochę staromodne, nadają tekstom uroczystego blasku, jak żółta wstążeczka, którą tom z piosenkami jest przewiązany. Proza Jeremiego Przybory jest w rzeczywistości poezją, gdzie dźwięk, barwa, rytmika, "smak" słów są równie ważne, jak ich znaczenie. Przybora potrafi znakomicie bawić się polskimi słowami. zaś urocza, bardzo melodyjna muzyka Jerzego Wasowskiego wyjątkowo dobrze współpracowała z liryczno-humorystycznym charakterem tekstów - oparta była często na wzorach muzyki klasycznej, czasami wodewilowej, ale z akcentem subtelnej kpiny czy parodii. Kabaret Starszych Panów cechowała subtelność surrealistycznego humoru, finezyjność języka, a nade wszystko życzliwość spojrzenia na świat. Humor ten nigdy nie był kpiarski, szyderczy czy złośliwy. Przez życzliwą akceptacje dziwacznych postaci, absurdalnych zależności i wydarzeń, Starsi Panowie stwarzali wyjątkową atmosferę sympatycznego surrealizmu. Aktorski udział autorów Kabaretu – Jeremiego Przybory i Jerzego Wasowskiego w roli życzliwych obserwatorów dodawał wiele uroku. Wspaniałą cechą "Kabaretów" była nuta żartobliwego liryzmu. W postaci najczystszej prezentowały ją piosenki śpiewane przez wspaniałych artystów. "
Gry językowej możemy dopatrywać się nawet w nazwie kabaretu. Już samo wprowadzenie i zestawienie sów „kabaret” ze słowem „Starszych Panów” staje się zabiegiem literackim, który zastanawia i zmusza do pewnej analizy. Bo cóż wspólnego mogą mieć starsi panowie z kabaretem?
Analizując pod względem językowym zaprezentowane przeze mnie piosenki warto również zwrócić uwagę na zabieg jaki został w nich zastosowany.
Zabawy językowe, z którymi odbiorca ma tu do czynienia, wykorzystują słowa w zakresie ich leksyki, brzmienia, zapisu, łączliwości z innymi wyrazami, jednocześnie rodzaj gier i ich nagromadzenie w piosenkach zależy od typu bohatera, który się w nich pojawia.
W piosence „Tanie dranie” pokazana jest zabawa związkami frazeologicznymi.
My jesteśmy tanie
dranie ,dranie tanie niesłychanie. Dochodzi tu do tworzenia nowych związków frazeologicznych czyli nietypowego zestawienia wyrazu(tanie z dranie )Wyjaśniając nowy związek frazeologiczny możemy powiedzieć że odnosi się on właśnie do samej działalności Kabaretu Starszych Panów. Stanowi przesłanie ich pracy artystycznej, czyli wszystko przystępne ( tanie) i zabawne ,dociekliwe humorystyczne (dranie).Zauważamy również instrumentacje głoskową ooparta na zestawieniu powtarzalności sylaby (nie).
Natomiast w„Szarp Pan bas” zauważamy aluzje literackie, instrumentacje głoskową, zabawę wieloznacznością wyrazów. Powtarzanie takich głosek jak ( p, b,s) z większą niż przeciętna częstotliwością, następuje to w bliskim sąsiedztwie wyrazów: „Szarp pan bas, bo jak pan nie szarpie , to krew się w nas sączy zimnym karpiem”. Następują również powtórzenia tego samego elementu językowego w obrębie określonego odcinka wypowiedzi (szarp, szarpie).
W piosenkach Kabaretu Starszych Panów gry językowe służą autorom do kreowania rzeczywistości fikcyjnej, alternatywnej wobec świata prawdziwego. Są kluczowe w odczytywaniu idei i sensów poszczególnych piosenek.
Więcej streszczeń na temat Język Kabaretu Starszych Panów