Pan to mitologiczny
bożek lasów i łąk, syn Hermesa i nimfy Dryope mający postać fauna - pół człowieka,
pół kozła. Gdy matka porzuciła go po urodzeniu, przerażona jego straszliwym wyglądem, ojciec Hermes zabrał go ze sobą na Olimp, nadając mu w ten sposób boskość.
Pan jednak nie czuł się dobrze wśród boskiego grona, bo szydziło z jego brzydoty. Wolał żyć głęboko w lasach Arkadii, razem z satyrami, nimfami i innymi bóstwami Natury.
Błądził więc wśród lasów i pól, pomagając myśliwym, rybakom i bartnikom. Lubił też hasać dla rozrywki a jako że był muzykalny przygrywał sobie instrumentem samodzielnie sporządzonym, zwanym syringą. Po południu miał zwyczaj wypoczywać w cieniu rozłożystych drzew. Biada jednak temu, kto go wówczas zbudził krzykiem lub śpiewem. Zrywał się wtedy rozwścieczony i szerzył wokoło trwogę, nazwaną na jego cześć strachem panicznym albo paniką Ukazywał się też bez ostrzeżenia niczego nie podejrzewającym śmiertelnikom, nie na żarty ich przerażając.
Taki jest rodowód wyrażenia:
paniczny strach - nieopanowany lęk, przerażenie; popłoch
Rodzaj związku frazeologicznego: wg klasyfikacji Stanisława Skorupki: wyrażenie
wg klasyfikacji Andrzeja Marii Lewickiego: wyrażenie rzeczownikowe
Użycie w zdaniu:
Ogarnął mnie paniczny strach, że utonę w tym błocie.
Źródła Mity greckie. Mit o bożku Panie.
Nawiązania w literaturze i sztuce: Literatura: Paweł Witold Cienkowski „Po nitce Ariadny do stajni Augiasza”
Jan Parandowski „Mitologia”
Percy Bysshe Shelley „Hymn do Pana”
Jadwiga Żylińska „Stara kobieta i Pan”
Wiersze: Janusz Margański „Pan”
Galina Petrosanjak „Pan”
W sztukach plastycznych: Figurka Pana z brązu / 5 w p.n.e./ ,Muzeum Narodowe Ateny
Obrazy: „Amor i Pan” Francesco Mancini
„Pan i Syrniks” „Rottenhammera z (1610), Jordaens (1610), Poussin (ok. 1637) i Böcklin (1854), François Boucher (1759), Jean-François de Troy ( 1722 - 1724 ), Peter Paul Rubens (1617-1619)
„Pan nimfy i satyrowie” Teniersa (1670)
„Ogród Pana” Burne-Jones (1888
‘’Pan i Mars” Johann Karl Loth
„Pan pośród trzcin”, (1856-570) Böcklin
„Pan przerażający wieśniaka” Böcklin