W czasach, kiedy nie było jeszcze prawa pisanego a zasady sprawiedliwości musiały być jasno określone Stary Testament proponuje prawo odwetu. To jednak nie do końca prawda. W swej mentalności Izraelici dążyli do zachowania równowagi w życiu, więc jeśli ktoś stracił oko na przykład w bójce, nie mógł go już odzyskać, więc dążył do tego, by pozbawić oka przeciwnika. Podobno takie zachowania nie wynikały z zemsty, lecz właśnie z potrzeby życiowej równowagi.
Taki jest rodowód wyrażenia:
oko za oko, ząb za ząb, czyli dziś prawo odwetu
Rodzaj związku frazeologicznego: wg klasyfikacji Stanisława Skorupki:
wyrażenie wg klasyfikacji Andrzeja Marii Lewickiego:
wyrażenie rzeczownikowe
Użycie w zdaniu: Byłem wściekły na niego i obmyślałem zemstę. Oko za oko, ząb za ząb.
Źródła: Biblia. Stary Testament Księga Wyjścia. Księga Kapłańska. „Jeżeli zaś poniesie dalszą szkodę, to wtedy da życie za życie, oko za oko, ząb za ząb, rękę za rękę, nogę za nogę, oparzelinę za oparzelinę, ranę za ranę, siniec za siniec" (Księga Wyjścia 21, 23 - 25).
"Jeżeli kto okaleczy swego bliźniego. uczyni mu się tak, jak sam uczynił. Złamanie za złamanie, oko za oko, ząb za ząb. Jak okaleczył człowieka, tak mu będzie oddane" (Księga Kapłańska 24, 19 - 20).
Inne biblizmy w linkach poniżej