„Przygoda z pisaniem” kl.3, s. 19
Jak akcentować i odmieniać
skrótowce?
W mianowniku większość skrótowców
akcentuje się podobnie jak inne wyrazy polskie na drugiej sylabie od końca. Na ostatnią sylabę pada
akcent w literowcach, np. ONZ (wym. o- en-
zet) oraz mieszanych literowo-grupowych, PZKosz (wym. pe -zet –
kosz) i literowo-głoskowych SGPiS (wym es- gie-pis), ale nowe
skrótowce są akcentowane na drugiej sylabie, np. CBOS (wym.
ce-bos). Jedynym grupowcem akcentowanym na ostatniej sylabie jest Pafawag (wym. pa-fa-
wag ). Powyższa zasada obowiązuje też dla form biernika równych mianownikowi. W pozostałych przypadkach zależnych akcent pada na przedostatnią sylabę.
6.Wymów poprawnie podane skrótowce.
PTTK (wym. pe-te-te-
ka) –
Polskie Towarzystwo Turystyczno – Krajoznawcze, PWN ( wym. pe - wu –
en) –
Polskie Wydawnictwo Naukowe, PKP (wym. pe – ka –
pe ) –
Polskie Koleje Państwowe,
PSL (wym. pe – es –
el ) –
Polskie Stronnictwo Ludowe,
SLD (wym. es – el –
de ) –
Stronnictwo Ludowo-Demokratyczne LO (wym. el –
o ) –
Liceum Ogólnokształcące PZMot (wym. pe – zet –
mot) –
Polski Związek Motorowy 7. Korzystając z poniższych uwag, odczytaj zdania ze skrótowcami podanymi w nawiasach.
Skrótowce zakończone w wymowie na spółgłoskę odmieniają się jak rzeczowniki męskie nieżywotne (WOPR, NOT, OBOP) – o WOPR – ze jak o torze, NOT – u jak płotu).
Skrótowce zakończone w wymowie na – e, -o, -i, -u ( PKP, WSI, MPO, PZU) oraz akcentowane -a (PTTK) są nieodmienne.
Skrótowce zakończone w wymowie na –a nieakcentowane odmieniają się jak rzeczowniki żeńskie, np. Desa – Desy, Polfa – Polfy
Kontrola (NIK)
NIK –u potwierdziła wszystkie zarzuty.
Konferencja prasowa w (MON)
MON-ie przebiegła bardzo burzliwie.
Spór z (PZKosz)
PZKosz –em zakończył się ugodą.
Ratownicy związani z (GOPR)
GOPR-em spotkali się po latach.
Kursy zawodowe w (OHP)
OHP były kiedyś szansą dla niewykwalifikowanej młodzieży.
8. Sprawdź w słowniku ortograficznym, poprawnej polszczyzny lub encyklopedii, co oznaczają popularne skrótowce i jak powstały. Wykorzystaj swą znajomość języka angielskiego.
UNICEF -
(ang. )United Nations International Children’s Emergency Fund (głoskowiec), polska nazwa – Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci UNESCO - (
ang.) United Nations Educational, Scientific and Cultural Organisation (głoskowiec); polska nazwa - Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury) FIFA -
(fr.) Fédération Internationale de Football Association, (głoskowiec), polska nazwa -Międzynarodowa Federacja Piłki Nożnej NASA -
(ang.) National Aeronautics and Space Administration, (głoskowiec), polska nazwa -. Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej -
(ang.) unidentified flying object (głoskowiec), nazwa polska NOL – niezidentyfikowany obiekt latający NATO –
(ang. ) North Atlantic Treaty Organization (głoskowiec) , nazwa polska - Pakt Północnoatlantycki NHL -
National Hockey League (literowiec), polska nazwa - Narodowa Liga Hokeja NBA -
( ang.) National Basketball Association (literowiec) 9. Podaj cztery przykłady skrótowców, które są nazwami państw. Rozwiń je i określ ich typ.
RPA – Republika Południowej Afryki (literowiec)
USA - United States of America (literowiec)
ZEA – Zjednoczone Emiraty Arabskie (literowiec)
10. Dokonaj maksymalnego skrócenia podanego tekstu. Wykorzystaj skróty, skrótowce i elipsę.
O godzinie 13 autobus numer 12 Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego podjechał na ulicę Długą, a po 15 minutach był już na placu Wyzwolenia. Ruszył w stronę alei Jaworowej, gdzie mieszczą się biura oddziału Najwyższej Izby Kontroli oraz biura Polskiego Związku Motorowego. Kurs zakończył przy dworcu Polskich Kolei Państwowych.
O godz. 13. autobus nr 12 MZK podjechał na ul. Długą, a po 15 min. Był już na pl. Wyzwolenia. Ruszył w stronę al. Jaworowej, gdzie mieszczą się biura NIK-u i PZMot-u. Kurs zakończył przy dworcu PKP.