Jak wszystkie raje, pierwotny raj mieści się w środku świata, skąd wypływa rzeka o czterech ramionach; w środku ogrodu rosły:
drzewo żywota i drzewo poznania dobra i zła. Jahwe zabronił Adamowi spożywać owoców tego ostatniego, pod groźbą śmierci. Kuszenie Ewy przez węża przypomina znany symbol mitologiczny; naga bogini, cudowne drzewo i jego strażnik wąż, lecz zamiast herosa przywłaszczającego sobie symbol życia, biblijne opowiadanie przedstawia Adama jako ofiarę perfidii węża. Jahwe obawiając się, że Adam po spożyciu owoców z tego drzewa, łatwo odnajdzie drzewo życia i zyska nieśmiertelność, wygania pierwszych ludzi z raju. Potraktowanie ich czynu jako pierworodnego grzechu pokazywało jednocześnie charakter „religii ześrodkowanej na wszechmocy i zazdrości Boga”. Kiedy Kain i Abel złożyli Bogu ofiarę ze swoich płodów, ten przyjął tylko ofiarę pasterza Abla, pomijając Kaina zajmującego się rolnictwem i budową miast, przez co zajęcia te, uosabiające symbol technologii i cywilizacji miejskiej, stają się podejrzane, ponadto obciąża je zbrodnia Kaina. Kiedy Bóg poznał niegodziwość ludzi, zdecydował się zniszczyć całą ludzkość za wyjątkiem, zaprzyjaźnionego z nim Noego, jego żony i synów z małżonkami. Polecił zbudować im arkę, na która zabrali po parze wszystkich gatunków zwierząt, ratując się w ten sposób z potopu. Mit o potopie, podobnie jak o raju, były niezwykle rozpowszechnione w innych religiach i miały tą samą symbolikę: konieczność całkowitego zniszczenia zwyrodniałego świata i ludzi, aby możliwe stało się ich powtórne stworzenie. Synowie Noego stali się przodkami nowej ludzkości i wszyscy mówili tym samym językiem. Pewnego dnia postanowili zbudować wieżę, której wierzchołek będzie sięgał nieba. Kiedy Jahwe to zobaczył, zrozumiał, że odtąd dla ludzi „nic nie będzie niemożliwe… cokolwiek zamierzą uczynić” i aby udaremnić ten zamiar pomieszał im języki i rozproszył ich po całej ziemi. Według archaicznych tradycji pewne uprzywilejowane osoby już wcześniej starały się dostać do nieba po drzewie, włóczni, sznurze, czy łańcuchu ze strzał. Podobną symbolikę zawierają babilońskie Zikkuraty, których wierzchołek sięgał nieba. Na polecenie Jahwe Abraham opuścił chaldejskie miasto Ur i poprowadził swoje karawany między Palestyną i Egiptem. Historia Abrahama, jego syna Izaaka, wnuka Jakuba i Józefa stanowią okres patriarchów. Po przybyciu do Kanaanu patriarchowie zetknęli się z kultem boga El i utożsamili z nim swojego „boga ojca”, przez co przekształcił się on z boga narodowego w boga o wymiarze kosmicznym. W religijnej historii Izraela ogromną rolę odgrywał rytuał przymierza i ofiara Izaaka. Rytuał przymierza polegał na przepołowieniu wzdłuż jałówki, kozy i barana, a kiedy o wschodzie słońca ukazał się dym i ogień przesuwający się między połowami zwierząt, wtedy właśnie Bóg zawarł przymierze z Abrahamem. Rytuał ten był praktykowany do czasów Jeremiasza. Treścią przymierza było jednostronne zobowiązanie się Boga, że uczyni z Abrahama wielki naród, który będzie błogosławił, złorzecząc tym, którzy będą mu złorzeczyli. Gotowość do złożenia przez Abrahama całopalnej ofiary z jedynego syna, której zupełnie nie rozumiał, jest tłumaczona jego bezwarunkową wiarą w świętość, doskonałość i wszechmoc swego Boga. „Tylko Bóg znał sens i wartość czynu, który dla ludzi niczym nie różnił się od zbrodni…”Abrahamowa wiara” pozwoli ludowi żydowskiemu …znosić wszystkie próby na jakie go wystawi jego tragiczna historia…a…niektórym chrześcijańskim myślicielom uchwycić paradoksalny i w konsekwencji „niepoznawalny” charakter ich wiary”. Księga Wyjścia opisuje prześladowania Żydów przez faraona (nakazał on wymordowanie nowonarodzonych chłopców Izraelitów, co spowodowało, że Bóg obarczył Mojżesza misją wyprowadzenia Żydów z Egiptu, a aby wymusić na to zgodę faraona zesłał na Egipt dziesięć plag); przejście przez Morze Czerwone; zawarcie przez Jahwe ze swoim ludem przymierza zawierającego wskazówki dotyczące treści objawienia i kultu; czterdziestoletni marsz przez pustynię; śmierć Mojżesza i podbój Kanaanu pod wodzą Jouzego. Wyjście z Egiptu prawdopodobnie jest wydarzeniem historycznym, nie dotyczącej jednak całego narodu, a tylko jednej grupy pod przewodnictwem Mojżesza. Jahwe nazywa potomków patriarchów moim ludem, są więc jego „osobistą własnością”. W procesie asymilacji Jahwe z kananejskim bogiem Elem, Żydzi zapożyczyli od tego ostatniego strukturę kosmiczną i tytuł króla, pozostawiając wojowniczy charakter Jahwe z jego rolą boga ojca. Przykazanie „Nie będziesz miał cudzych bogów obok Mnie” wskazuje, że istnienie innych bogów nie jest zanegowane. W pieśni dziękczynnej Mojżesz wykrzykuje: „Któż jest pośród bogów równy Tobie, Panie”, lecz Jahwe wymaga absolutnej wierności, gdyż jest „Bogiem zazdrosnym”. „Gwałtowność Jahwe…jego złość okazuje się niekiedy tak irracjonalna, że można by mówić o demonizmie Jahwe…niektóre z tych negatywnych cech utrwalą się później po zajęciu Kaananu…Z tego punktu widzenia przypomina on niektóre bóstwa hinduizmu, np. Śiwę czy Kali-Durgę…z jedną niezmiernie istotną różnicą…te bóstwa sytuują się poza moralnością…natomiast Jahwe przywiązuje jak największe znaczenie do zasad etycznych i do moralności praktycznej…Nietolerancja i fanatyzm charakterystyczne dla proroków i misjonarzy trzech monoteistycznych religii mają swój wzorzec i uzasadnienie w przykładzie, jaki dał Jahwe. Jahwe zapewniał Jouzego: „Nie bój się ich, albowiem oddałem ich w twoje ręce”; zesłał z nieba „kamienie gradowe”, które powaliły tysiące nieprzyjaciół. Po zwycięstwie nad królem Kanaanu opiewany jest jego boski gniew słowami: „Panie, gdyś ty wychodził z Seiru…ziemia wtedy drżała”. W rezultacie Jahwe okazał się silniejszy od bogów Kanaanejczyków. Po zwycięstwie Izraelitów sanktuaria kanaanejskie zostają poświęcone Jahwe, chociaż w epoce sędziów (1200-1020 przed Chr.) nie rozróżniano Jahwe od Baala i Baala czczono obok Jahwe, uznając go za boga roli, „specjalistę” od urodzaju i dopiero później jego kult został znienawidzony. Izraelici zapożyczyli od Kanaanejczyków święte miejsca i system ofiarny, składając na poświęconym miejscu dary, które traktowano jak pokarm dla bóstwa, a sanktuaria budowane były według wzorów kananejskich. Kapłani i lewici strzegli sanktuariów, składali ofiary i za pomocą zaklęć ujawniali wolę Jahwe. Nawet stojący wyżej od kapłanów prorocy, za pośrednictwem których Jahwe oznajmiał swoją wolę, są także wytworem Kanaanejskim.