Znajdź
×

Zarejestruj się

Użyj swojego profilu na Facebook, żeby szybciej się zarejestrować

albo

Załóż konto na Schvoong wpisując dane

Jesteś zarejestrowany? Zaloguj się!
×

Zaloguj się

Zaloguj się używając konta na Facebook

albo

Nie jesteś zarejestrowany? Zarejestruj się!
×

Zarejestruj się

Użyj swojego profilu na Facebook, żeby szybciej się zarejestrować

albo

Zaloguj się

Zaloguj się używając konta na Facebook

Strona główna Shvoong>Sztuka I Nauki Humanistyczne>Historia>Porównanie powstania listopadowego i styczniowego

Porównanie powstania listopadowego i styczniowego

artykułu Recenzja   według:monika9310    
ª
 
Powstanie listopadowe

1. Przyczyny
a) pośrednie
- początki panowania Mikołaja I (okrutne zdławienie buntu dekabrystów) zapowiadały dalsze łamanie konstytucji przez carat.
- sprzeczność interesów Królestwa Polskiego i Rosji; celem Rosji było utrzymanie imperium; celem Królestwa Polskiego odzyskanie niepodległości
- brutalne postępowanie Wielkiego Księcia Konstantego z wojskiem polskim wzmacniało nastroje buntu i odwetu
- niezadowolenie młodzieży z braku perspektyw i rosnącej wszechobecności rozbudowanego systemu policyjnego
- działalność tajnych organizacji o charakterze niepodległościowym (m.in. Związku Wolnych Braci Polaków, Wolnomularstwa Narodowego, Towarzystwa Patriotycznego, Stowarzyszenia Podchorążych).
- planu użycia wojska polskiego do tłumienia powstania belgijskiego i rewolucji lipcowej we Francji.
b) bezpośrednie
- obawy podchorążych przed wykryciem ich spisku i ewentualnymi aresztowaniami.

2. Skutki powstania
a) car Mikołaj I zlikwidował Konstytucję, a na jej miejsce wprowadził Statut Organiczny - Królestwo Polskie utraciło: rząd, sejm, armię i stało się "nierozdzielną częścią Rosji".
b) na terytorium Królestwa Polskiego przebywało 100 tysięcy rosyjskiego wojska.
c) majątki powstańców zostały skonfiskowane a następnie przekazane do Rosji, całe szlacheckie rodziny wywożono w głąb carskiej Rosji albo odbierano im szlachectwo za obronę polskości.
d) zlikwidowano Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
e) wszczęto zdecydowaną walkę z rzymsko-katolickim Kościołem - rozwiązano praktycznie wszystkie klasztory, ograniczono liczbę istniejących szkół zakonnych.

Powstanie styczniowe

1. Przyczyny:
a) pośrednie
- liberalizacja w Królestwie Polskim po śmierci cara Mikołaja I (reformy Michaiła Gorczakowa i Aleksandra Wielopolskiego) nie spełniała poziomu aspiracji społecznych w tym względzie
- Ożywienie patriotyczne społeczeństwa polskiego na początku lat 60.: obchody rocznic i świąt narodowych, działalność konspiracyjna.
-represje caratu przeciwko działalności niepodległościowej wzmagały opór społeczny.
b) bezpośrednia
- branka (nadzwyczajny pobór do wojska na podstawie ustalonych wcześniej przez władze z udziałem policji list poborowych) zarządzona na rozkaz Aleksandra Wielopolskiego.

2. Skutki powstania
a) trwało najdłużej ze wszystkich polskich powstań, objęło najszersze kręgi społeczeństwa i największy obszar, dlatego też głęboko zapadło w pamięć narodu i przez kilka dziesięcioleci oddziaływało na polską myśl polityczną.
b) osiągnęło swój cel społeczny: dało chłopom ziemię na warunkach, które rząd carski musiał następnie zaakceptować, co spowodowało, że w Królestwie Polskim uwłaszczenie wsi było korzystniejsze niż w Rosji.
c) powstanie styczniowe zamknęło okres walk narodowowyzwoleńczych o antyfeudalnym ostrzu społecznym.
d) poparcie, z jakim powstanie spotkało się na Śląsku, Pomorzu, Warmii, Mazurach świadczyło, że proces uświadomienia narodowego na tych terenach znacznie się rozwinął od czasu Wiosny Ludów.
e) klęska powstania oraz zmiana układu sił w Europie, wynikająca z klęski Francji w 1870 r. i utworzenia cesarstwa niemieckiego, oznaczały ostateczne przekreślenie nadziei na efektywną pomoc mocarstw zachodnich jako sojuszników sprawy polskiej. Zwiększyło to w społeczeństwie wpływy zwolenników pracy organicznej, w życiu kulturalnym pojawiła się negacja walki narodowowyzwoleńczej – pozytywizm.

Podobieństwa między powstaniem listopadowym a styczniowym

a) główną grupą społeczną zaangażowaną w powstanie była szlachta - nie udało się pozyskać na większą skalę mieszczan, chłopi brali w nich udział bardzo nielicznie (głównie z powodu niezałatwionej sprawy uwłaszczenia);
b) duże znaczenie w decyzji o wybuchu powstania odgrywały czynniki zewnętrzne: sytuacja w samej Rosji (przed pierwszym powstaniem poniosła klęskę w wojnie z Turcją, a przed drugim miała za sobą szereg niepowodzeń w wojnie krymskiej) i sytuacja międzynarodowa (najpierw były sukcesy rewolucji lipcowej we Francji i udane powstanie w Belgii, a potem doszło do zjednoczenia Włoch);
c) bezpośrednim powodem wybuchu obydwóch powstań była polityka prowadzona przez Rosję, czyli łamanie praw zagwarantowanych Polakom w konstytucji i represje głównie o charakterze rusyfikacyjnym. Wszystko to owocowało wzrostem negatywnych nastrojów wśród społeczeństwa;
d) Przed wybuchem obydwóch powstań prace przygotowawcze miały charakter konspiracyjny, działały nielegalne organizacje polityczne, które przyczyniły się do wybuchu powstania. (przed 1830 r. działały między innymi: Towarzystwo Patriotyczne i Wolnomularstwo Narodowe; przed powstaniem styczniowym: dwa opozycyjne wobec siebie ugrupowania: biali i czerwoni);
d) obydwa powstania odbiły się szerokim echem w całej Europie Zachodniej, ciesząc się dużym poparciem ze strony innych społeczeństw - niektórzy cudzoziemcy przyjeżdżali na ziemie polskie i bezpośrednio włączali się w działania powstańcze;
f) skutkiem obydwóch powstań były ogromne straty materialne i wiele ofiar w ludziach;
g) po powstaniach doszło do zaostrzenia rusyfikacji wobec Polaków oraz wielu represji;
h) powstania zaowocowały również wzrostem świadomości narodowej i uczuć patriotycznych;
i) Rosja miała w obydwóch przypadkach zdecydowaną przewagę militarną.

Różnice pomiędzy powstaniem listopadowym a styczniowym

a)inny charakter - powstanie listopadowe było spontanicznym zrywem zainicjowanym przez grupę spiskowców, młodych oficerów ze Szkoły Podchorążych; powstanie styczniowe zorganizowało sprawnie działające państwo podziemne, zaraz na początku wydano manifest, funkcjonował rząd;
b) w 1830 r. Polacy byli w znacznie lepszej sytuacji - posiadali regularną świetnie wyszkoloną armię, z bardzo dobrym uzbrojeniem (jednak polska armia została rozwiązana w wyniku represji po 1830 r.) – w pierwszym powstaniu dominowały regularne bitwy, a w powstaniu styczniowym potyczki partyzanckie;
c) powstanie listopadowe upadło głównie, dlatego, że walczącym (a najpierw ich dowódcom) zabrakło wiary w sens walki. Natomiast powstanie styczniowe zostało zgniecione przeważająca liczbą carskich żołnierzy, jego uczestnicy wykrwawili się, zostało brutalnie spacyfikowane;
d) powstanie styczniowe trwało dłużej niż listopadowe;
e) powstanie styczniowe miało znacznie większy zasięg terytorialny nie ograniczało się jak w przypadku listopadowego do ziem Królestwa Polskiego, ale sięgało aż na Ukrainę, Białoruś i Litwę;
f) inne były skutki długofalowe powstań: po klęsce pierwszego emigracja nie porzuciła myśli o dalszej walce zbrojnej (niemal od razu zaczęła planować kolejne powstanie), natomiast druzgocąca klęska drugiego zrywu powstańczego zaowocowała porzuceniem myśli o dalszej walce na rzecz haseł propagowanych przez pozytywizm (głównie pracy organicznej).
Opublikowano dnia: 21 czerwca, 2012   
Proszę oceń : 1 2 3 4 5
Tłumacz Wyślij Odnośnik Drukuj
X

.