Znajdź
×

Zarejestruj się

Użyj swojego profilu na Facebook, żeby szybciej się zarejestrować

albo

Załóż konto na Schvoong wpisując dane

Jesteś zarejestrowany? Zaloguj się!
×

Zaloguj się

Zaloguj się używając konta na Facebook

albo

Nie jesteś zarejestrowany? Zarejestruj się!
×

Zarejestruj się

Użyj swojego profilu na Facebook, żeby szybciej się zarejestrować

albo

Zaloguj się

Zaloguj się używając konta na Facebook

Strona główna Shvoong>Sztuka I Nauki Humanistyczne>Historia>Przemiany oświeceniowe w Rzeczypospolitej w XVIII cz.II

Przemiany oświeceniowe w Rzeczypospolitej w XVIII cz.II

Praca naukowa Recenzja   według:TomHagen    
ª
 
Ważnym elementem polskiego oświecenia była także publicystyka i wydawane w tym czasie czasopisma m.in. „Monitor”. „Monitor”, najważniejsze czasopismo społeczno-polityczne oświecenia polskiego, wydawane w latach 1765–85 w Warszawie. Powstał z inicjatywy Stanisława Augusta Poniatowskiego, według opracowywanych jednocześnie planów I. Krasickiego i A.K. Czartoryskiego. Nawiązywał do tzw. małego „Monitora” z 1763 r. i angielskiego „Spectatora”, z którego przejął m.in. zarys programu i formy wypowiedzi. Propagował reformy państwa w latach 1765–67 (program szlachecko-magnacki królewskiego obozu przemian) i w latach 1773–75 (program mieszczańsko-inteligencki, propagowany przez W. Mitzlera de Kolof i współpracujących z nim tzw. chudych literatów). Roczniki 1765–66 redagował Krasicki, 1767–68 — F. Bohomolec. W latach 1769–71 i 1777–78 „Monitor” był prowadzony przez J.E. Minasowicza i przechodził kryzys. W 1784 r. i w I połowie 1785 r. uczestniczył w aktualnych sporach polityczno-ideologicznych i propagował treści antymagnackie i antyklerykalne. Wprowadził nowe formy publicystyki (felieton).
Oświecenie miało podstawowe znaczenie dla zmiany charakteru nauki i jej miejsca w społeczeństwie. Nawiązano bezpośrednie kontakty z przedstawicielami nauki zachodnioeuropejskiej. Powstawały nowe dyscypliny naukowe i zaczęła się kształtować terminologia w języku polskim. Podjęto wielki trud przygotowania podręczników szkolnych w języku polskim, czym zajmowało się Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych (powstałe w 1775 r.).
W 1773 r. powstała Komisja Edukacji Narodowej (Andrzej Zamoyski, Ignacy Potocki, prymas Michał Poniatowski, biskup wileński Ignacy Massalski). Komisja Edukacji Narodowej, pierwsza na ziemiach polskich i w Europie centralnej świecka władza oświatowa, powołana po rozwiązaniu zakonu jezuitów. Miała przejąć prowadzone przez ten zakon szkoły i opracować zasady programowe i organizacyjne nowego systemu szkolnego. Reforma szkolnictwa miała stanowić istotne ogniwo reformy państwa, jej celem było wykształcenie pokolenia Polaków świadomych swych obowiązków obywatelskich, wyposażonych w wiedzę użyteczną, opartą na ówczesnych zdobyczach nauki. Przejęty przez KEN majątek zakonu miał zapewnić podstawy materialne jej działalności. Komisja pozostawała pod protektoratem króla, cieszyła się pełną autonomią, jedynie w sprawach finansowych odpowiadała przed sejmem. Początkowo w jej skład wchodziło 4 senatorów i 4 posłów, reprezentujących Koronę i Wielkie Księstwo Litewskie, później liczbę komisarzy powiększono. Pierwszym prezesem został biskup I. Massalski, w 1776 r. zastąpił go biskup Michał Poniatowski (późniejszy prymas), brat króla. Do najbardziej zasłużonych członków KEN należeli m.in.: A.K. Czartoryski, J. Chreptowicz, I. Potocki, A. Zamoyski.
Prace KEN nad przygotowaniem nowych programów i nowych zasad organizacyjnych szkolnictwa trwały do 1780 r. Ostatecznie administracja szkolna została oparta na podziale terytorialnym na tzw. wydziały szkolne. Podległość szkół w stosunku do władzy centralnej miała charakter hierarchiczny: KEN podlegały uniwersytety, zwane szkołami głównymi, im — szkoły wydziałowe (po jednej w każdym wydziale), tym zaś — szkoły podwydziałowe (po kilka w wydziale, łącznie z zakonnymi). Od szkół podwydziałowych miały być zależne szkoły parafialne, tych jednak było znacznie mniej niż planowano, a więzy z wyższymi szczeblami szkolnictwa — słabe. Ze względu na trudności w przejmowaniu majątku pojezuickiego KEN nie mogła utrzymać wszystkich dawnych kolegiów i część z nich przekazała innym zakonom. Pozostałe, tzw. szkoły akademickie albo narodowe, podlegały bezpośrednio KEN.
W 1775 r. KEN powołała Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych, na którego czele stanął Ignacy Potocki, sekretarzem został G. Piramowicz. Zadaniem Towarzystwa było opracowywanie programów i podręczników szkolnych, w rzeczywistości stało się ono „wydziałem pedagogicznym” KEN, sprawującym pieczę nad całym procesem edukacyjnym. Z jego inicjatywy ukazało się wiele wartościowych książek szkolnych, jak: Elementarz dla szkół parafialnych narodowych pod redakcją G. Piramowicza (1785 r.), tegoż autora Powinności nauczyciela (1787 r.), O. Kopczyńskiego Gramatyka dla szkół narodowych (1778–81 r.), M. Hubego Wstęp do fizyki dla szkół narodowych (1783 r.).
Przy udziale członków Towarzystwa zostały opracowane w latach 1780–83 Ustawy dla stanu akademickiego i na szkoły w krajach Rzeczypospolitej przepisane — pierwszy w Europie kodeks szkolny obejmujący całość zagadnień administracyjnych i pedagogicznych związanych z funkcjonowaniem nowego systemu szkolnego. Ustawy... kładły też podwaliny kształtowania się zawodu nauczycielskiego przez ustanowienie praw i obowiązków tzw. stanu akademickiego, do którego zaliczono nauczycieli szkół narodowych.
Reforma programów nauczania przeprowadzona przez KEN w szkołach średnich (wydziałowych i podwydziałowych) ograniczała ich dotychczasowy profil filologiczno-retoryczny na rzecz treści rzeczowych i utylitarnych. Mniejszy nacisk położono na przedmioty językowe, zmniejszono zakres nauczania łaciny, wprowadzono przedmioty przyrodnicze i fizyczne, historię, geografię, a także elementy nauk rolniczych i medycznych. Całkowicie nowym przedmiotem była „nauka moralna”, oparta na prawie naturalnym. Także w szkołach parafialnych starano się rozszerzyć program nauczania, ale niewielu nauczycieli prowadziło je zgodnie z zaleceniami KEN. Nauczanie na wszystkich szczeblach szkolnictwa odbywało się w języku polskim.
Opublikowano dnia: 27 maja, 2010   
Proszę oceń : 1 2 3 4 5
Tłumacz Wyślij Odnośnik Drukuj

Więcej streszczeń i recenzji użytkownika TomHagen

More
X

.