Małgorzata Kacprzak-Kicior „Kolacja
z Panem Alfredem” w: „Newsweek Polska” Bezpłatny dodatek.
Na pytanie co trzeba
zrobić, by dostać
Nagrodę Nobla, neurobiolog Eric Kandel odpowiedział: „Przede
wszystkim dożyć”. Na tę nagrodę trzeba rzeczywiście długo
czekać, bo Królewska Szwedzka Akademia Nauk czy Królewski
Karoliński Instytut Medyczno-Chirurgiczny często przyznają
nagrody dopiero wtedy, kiedy efekty badań uczonych są już przez ludzkość
masowo konsumowane. Na przykład Jack Kilby, wynalazca układów
scalonych otrzymał ją po 46 latach, a Barbara McClintock za
badania molekularne nagrodę z medycyny przyjmowała w wieku 81 lat, czyli 30
lat od odkrycia. Zdarzają się niesprawiedliwe werdykty, do takich
należy nieuhonorowanie nagrodą w 1962 roku brytyjskiej biolog i
genetyk Rosalind Franklin, której badania posłużyły innym
naukowcom do wydedukowania modelu budowy DNA i która również
przyczyniła się do tego osiągnięcia. Uczona „nie zmieściła
się” w regulaminowym trójosobowym zespole. Innym
niesprawiedliwym werdyktem było nieprzyznanie Pokojowej Nagrody
Nobla Mahatmie Gandhiemu czy – czego nie mogą zrozumieć Szwedzi –
pisarce Astrid Lindgren. Ale jeśli chodzi o nagrody literackie, to
od dawna wiadomo, że w gronie 18 dożywotnio nominowanych akademików
(ludzi pióra, językoznawców, literaturoznawców)
– skandal goni skandal; oni sami oskarżają się o nadużycia i o
nieczytanie książek przyszłych laureatów. Na szczęście
zakulisowe awantury nie mają wpływu na prestiż Nagrody, która
zawsze jest najbardziej medialna i przysłania pozostałe dziedziny:
fizykę, medycynę i fizjologię oraz chemię. Nieodzownym elementem
Nagrody jest wspaniała ceremonia wręczania: złotego medalu,
honorowego dyplomu, miliona koron szwedzkich (na dalsze badania),
która odbywa się 10 grudnia, czyli w rocznicę śmierci
Alfreda Nobla. Bankiet na 1300 osób jest niezwykle uroczysty,
z wytwornym menu, zatwierdzanym 4 miesiące wcześniej przez Komisję
Noblowską. Nobel chciał, by wynalazki i odkrycia przynosiły
ludziom praktyczne korzyści, dlatego pierwszym laureatem (1901) roku
był Wilhelm Rontgen, odkrywca promieni X, a pierwszą Pokojową
Nagrodę Nobla (1905) otrzymała Bertha von Suttner, organizatorka
kongresów pokojowych i towarzyszka życia Alfreda Nobla.