„
Państwo” Platon
Platon był idealistom obiektywnym. Wierzył w istnienie hierarchicznego świata niezmiennych idei, stanowiącego
byt o wiele doskonalszy od rzeczywistości dostępnej naszym zmysłom. Rozważał sprawy stosunków międzyludzkich przede wszystkim na płaszczyźnie politycznej. Posiadał staranne wykształcenie jako, że pochodził z rodziny arystokratycznej. Był uczniem Sokratesa, który został skazany później na karę śmierci za rzekomy zły wpływ na wychowanie młodzieży. Podczas lektury „Państwa” widać wyraźnie żal po śmierci swego mistrza. To właśnie Sokratesa obsadził Platon w roli głównego bohatera. Nałożył na niego obowiązek przekazania swoich myśli w dyskusji to z Trazymachem, to z Glaukonem, czy też Adejmantosem. Platon ukazuje w swym dziele własną wizję idealnego świata, wcielenie w życie tej idei proponował zaprzyjaźnionemu władcy ale został za to uwięziony.
Kluczowym słowem w „Państwie” Platona jest sprawiedliwość, jej sens, znaczenie, definicja. Jednak dążenie do znalezienia właściwego określenia dla sprawiedliwości i udowodnienia jej wyższości nad niesprawiedliwością prowadzi do poznania idei Platona, idei państwa idealnego. Platon rozpoczyna budowę swojego ustroju. Z ogromną precyzją określa wszelkie aspekty życia społecznego. Porusza sprawę wykształcenia młodzieży, obrony kraju, sprawiedliwych rządów, dobrej i uczciwej pracy rzemieślniczej. Urządza swoje
państwo jak niezwykle funkcjonalną machinę.
Jeśli chodzi o sprawę wychowania młodych ludzi to przewiduje on nauczanie zróżnicowane ze względu na powołanie do przyszłych funkcji w społeczeństwie i w ścisłym poszanowaniu prawa. Nauki elementarne miano wpajać dzieciom od siedemnastego roku życia. Przez okres następnych lat miały one pobierać lekcje wychowania fizycznego. Z chwilą osiągnięcia dwudziestego roku życia dokonywano by pierwszej selekcji. Mniej zdolni nadawaliby się do służby wojskowej, inteligentniejsi zaś nadawaliby się do dalszej nauki w celu wyłonienia z nich władzy. Platon zwraca również uwagę na środki wychowania np.: na zgubny wpływ muzyki, poezji czy mitów-opowieści o bóstwach, które jawią się w złym świetle. Obywatela winni dawać młodym dobry przykład-„Więc będziemy walczyli wspólnie- ja i ty”- pisze Platon w trosce o młodzież.
Zaczynając od najniższej, w znaczeniu platońskim, warstwy czyli rzemieślników warto powiedzieć, że według Platona nie mieli oni większego wpływu na kształt państwa są jedynie częścią umożliwiającą mu prawidłowe działanie. Każdy wykonujący swój zawód musi mieć przede wszystkim do niego powołanie. Na przykład dążeniem lekarza nie ma być zarobkowanie lecz leczenie chorych. I sędzia i lekarz muszą mieć predyspozycję do swych zajęć. Wszystko co robią, robią dla państwa- ten cel powoduje, że są częścią wspólnoty, która dąży do jednego celu. Rzemieślnik produkuje tylko to co ma się przysłużyć państwu.
Aparat wykonawczy, a zarazem siłę zbrojną państwa tworzyć mieli wojownicy. Wychowani oni zostali w celu ochrony bezpieczeństwa- to wiedzą i to zostało im wpojone. Nie odnoszą z tego tytułu żadnych korzyści materialnych. Nie stać ich na najdrobniejsze wydatki, zresztą wcale tego nie oczekują. Żyją dla dobra ogółu a to ma być dla nich szczęście i zaszczyt.
Najważniejszą częścią systemu platońskiego jest władza. Powinna znajdować się ona w rękach ludzi najmądrzejszych, posiadających największą wiedzę. Według Platona są to filozofowie. Powinni oni żyć ascetycznie dlatego, że rządzenie jest przyjemnością i obowiązkiem, który spełnia ich potrzeby w każdej dziedzinie i niczego więcej nie potrzebują, więc Platon nie uwzględnia dobra osobistego jednostki rządzącej. Prawa i ustawy sporządzone przez filozofów są prawami idealnymi i doskonałymi. Najważniejszymi ich zadaniami jest takie kierowanie państwem, aby zapewnić swoim poddanym dobro i poczucie szczęścia. Filozof prawdziwy według Platona zna idee sprawiedliwości i przeniesie je na sprawy ziemskie. Będzie ustanawiał prawa dotyczące tego co dobre, sprawiedliwe i piękne, i praw tych będzie brronił.
Państwu doskonałemu przypisuje Platon cnoty kardynalne to znaczy te, które są właściwe duszy: mądrość, odwagę, umiarkowanie i sprawiedliwość. Na te wszystkie jednak określenia składają się dążenia ludzi, obywateli. Każda z trzech grup społecznych ma swoje zadania i musi żyć w innych warunkach. Idealne społeczeństwo platońskie jest społeczeństwem stanowym. Gdy każdy stan czyni swoje, wtedy powstaje harmonijny ustrój państwa- ustrój sprawiedliwy. Państwo jest hierarchiczne ale każdy obywatel jest zadowolony z przynależności do swego stanu, nie dąży do niczego więcej niż ma, niż jest mu przypisane.
Każdy ma swoje zadanie w państwie i spełnia określoną rolę: władcy- filozofowie, strażnicy państwa- wojsko, oraz lud- rzemieślnicy. Idealne społeczeństwo jest ascetyczne dąży bowiem wspólnotą do celu, którego osiągnięcie nie zapewnia obywatelom bezpośrednich korzyści, ani rozkoszy, ani dóbr doczesnych przeciwnie wymaga wyrzeczenia się tych dóbr.
W swoim dziele
„Państwo” Platon nakłania obywateli swojego państwa do wzajemnej przyjaźni i do obrony kraju bo ziemia, w której mieszkają jest ich wspólną matką i karmicielką- „Więc teraz, ponieważ to ich matka jest i karmicielka- ta ziemia, w której mieszkają- powinni o nią dbać i bronić jej, gdyby ją ktoś nachodził, a obywatele to są ich bracia, bo to też synowie ziemi, więc się ich dobrem interesować powinni”.
Widać tu wyraźnie, że nie liczy się jednostka jako człowiek indywidualny. Jednostka taka jest pozbawiona własnych pragnień już za sprawą wychowania, zostaje wyzbyta chęci dążenia do własnego osobistego szczęścia. Jednostka jest tylko częścią społeczeństwa, które dąży do wspólnego celu- państwa dobrego sprawiedliwego, nic więcej się nie liczy.