Forma utworu wzorowana jest na arcydziełach Platona, treść jest relacją rozmów prowadzonych przez autora i jego przyjaciół.
Plutarch opowiadania o swojej rozmowie wkłada w usta syna Autolobusa, który następnie dyskutuje - o rozmowach i wydarzeniach z przed ponad dwudziestu lat - z nie znanym nam Flawianem i innymi anonimowymi przyjaciółmi. Wszystkich postaci w utworze jest trzynaście (łącznie Plutarchem, prowadzącym relacjonowaną dyskusję), są one wyposażone w odmienne cechy charakteru i precyzyjnie spełniają wyznaczoną przez autora rolę, co znakomicie świadczy o jego ambicjach i możliwościach literackich. Najważniejsze osoby dialogu to przyjaciele Plutarcha, znani z innych pism cheronejskiego moralisty; jak Protogenes z Tarsu, Zeuksippos z Lacedemonu, Soklaros z Tithory w Fokidzie. Pretekstem do wszczęcia dyskusji na temat, która z miłości jest pełniejsza i bardziej wartościowa pederastyczna czy też naturalna, kobiety do mężczyzny, staje
się rywalizacja o
miłość młodziutkiego efeba, Bakchona, pomiędzy "najpowściągliwszym z jego wielbicieli" Pejsiasem a bogatą wdową, Ismenodorą. Pederaści twierdzą, że są pod opieką boga Erosa, który czyni ich uczucia wzniosłymi i prowadzi do przyjaźni (filija) i doskonałości (arete). Miłość zaś do kobiet jest pod opieką Afrodyty, ma na celu dostarczenie przyjemności zmysłowych, a przez to, że kobiety nie są zdolne do osiągnięcia doskonałości, nigdy nie może zaistnieć przyjaźń pomiędzy mężczyzną a kobietą. Nie bez znaczenia był tu autorytet Platona, który wyidealizował męską miłość-przyjaźń, oderwał ją od fizjologii, którą pogardzał. Należy więc tolerować tego rodzaju związek tylko ze względu na konieczność prokreacji. Plutarch z całą powagą musiał potraktować tę opinię, ponieważ miała za sobą długą tradycję. Z naciskiem więc zaznacza, że homoseksualizm, czy też pederastia, jest zjawiskiem wtórnym, nie znanym Homerowi, który, tu uzupełnimy wywody moralisty, albo podawał piękne przykłady miłości małżeńskiej (jak w VI ks. Iliady, pożegnanie Hektora z Andromachą), albo godną potępienia namiętność Parysa do pięknej Heleny, nigdzie natomiast nie wspomniał o pederastii. Plutarch, przeciwstawiając się i tradycji, i autorytetowi Platona, zręcznie wykorzystuje jego idealizm. Najpierw twierdzi, że Eros jest bogiem opiekującym się zakochanymi i znajduje się w orszaku Afrodyty, jest więc z nią nierozdzielny, tak jak miłość duchowa jest nierozłączna z fizyczną. Razem tworzą doskonałą i naturalną jedność. Pederastia, jeżeli rezygnuje z nienaturalnych kontaktów fizycznych, jest niepełna, a jeżeli nie rezygnuje, jest godną pogardy dewiacją i jako taka nie może prowadzić do doskonałości. Rozważania te prowadzą więc do wniosku, że tylko miłość między mężczyzną a kobietą może być w pełni doskonała, bo w niej spotykają się nierozłącznie Eros i Afrodyta. Za naiwne i całkowicie niedorzeczne uznał Plutarch twierdzenie, jakoby kobieta nie była zdolna do doskonałości, podając liczne przykłady kobiet, które tą cnotą jaśniały. Jeżeli tak jest, wywodzi dalej, to najprawdziwsza jest miłość małżeńska. Ona bowiem rodzi najpełniejszą przyjaźń, która trwa i w chorobie, i w starości, jest dozgonna, podczas gdy miłość pederastyczna jest krótkotrwała i kończy się wraz z młodością kochanka. W ten sposób przyznał Cheronejczyk miłości małżeńskiej atrybuty platońskie, tj. idealny charakter i najwyższe wartości moralne, oraz dodał wielką pochwałę życia seksualnego zgodnego z zasadami mądrej natury. Literatura:1. Christopher Prestige Jones, Plutarch and Rome, Oxford 1972.2. Henri Irénné Marrou, Historia wychowania w starożytności, przekład St. Łoś, Warszawa 1969.3. Plutarch, Moralia, przekład i oprac. Zofia Abramowiczówna, Biblioteka Narodowa, Wrocław 1954.4. Tadeusz Sinko. Literatura Grecka, Kraków 1932.