Karta Pracowników Służby Zdrowia to dokument wydany w Watykanie w 1995 roku. Opracowywało go gremium
naukowców i teologów. Przeważa w nim refleksja antropologiczno-etyczna. W 150 artykułach odnosi się on do aktualnych problemów moralnych związanych z służbą medyczną, zblokowanych w trzech tematach:
Narodziny, Życie, Śmierć.
Narodziny - zawierają refleksję nad zagadnieniami manipulacji genetycznych, regulacji płodności, sztucznej prokreacji.
Życie - dotyczy diagnostyki prenatalnej, terapii, rehabilitacji, znieczulania i anestezji, informacji o stanie chorego, transplantacji oraz uzależnień.
Śmierć - dotyka takich problemów jak stosowanie środków znieczulających w ciężkich chorobach, mówienie prawdy umierającemu, aborcji, eutanazji i przerywania uporczywej terapii.
We wstępie karta określa kim jest pracownik służby zdrowia: "Służyć życiu oznacza służyć Bogu w człowieku, , czyli stać się współpracownikiem Boga w przywracaniu zdrowia choremu ciału" (pkt 4). Lekarz zatem to przede wszystkim sługa - którego misją i powołaniem jest pomagać chorym. Pacjent ma być traktowany podmiotowo, godnie jako partner w relacji lekarz- pacjent.
Lekarz w swej posłudze ma naśladowac postawę dobrego Samarytanina z przypowieści biblijnej. Na jej podstawie
prof. Zbigniew Chłap wyprowadza cztery lekcje:
1) obowiązek podjęcia się ratowania zagrożonego życia pacjenta
2) uniwersalne traktowanie chorogo bez względu na to, kim jest (jednakowe podejście do każdego chorego)
3) pomoc ma być niesiona z troską i życzliwością
4) w razie konieczności zaangażowanie własnych środków (czasu czy pieniędzy) w leczenie tych, których na to nie stać (!)
Ujęcie służby medycznej jako powołania współgra z myślą zawartą w
Przysiędze Hipokratejskiej. Podobnie zostało sformułowane także w polskim
Kodeksie Etyki Lekarskiej: "Powołaniem lekarza jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego, zapobieganie chorobom, leczenie chorych oraz niesienie ulgi w cierpieniu..." (art. 2).
Karta odnosząc się do różnych medycznych i etycznych problemów wychodzi z założenia, iż każdy człowiek posiada niezbywalną godność osoby ludzkiej, wynikającą z aktu stworzenia "na obraz i podobieństwo Boże". Wśród stworzeń materialnych tylko człowiek jest osobą. Tylko Bóg ma prawo do życia i śmierci człowieka - żaden człowiek ani żadna instytucja, nie może sobie takiego prawa uzurpować.
Karta ujmuje człowieka jako osobę od momentu poczęcia do naturalnej śmierci - stąd należy w podobny sposób chronić życie dziecka w łonie matki, jak w okresie szkolnym, wieku dorosłym czy starości. Diagnostyka prenatalna nie może prowadzić do eksterminacji.
Miłość małżeńska przedstawiona jest w karcie jako coś niesamowicie jednoczącego i uwznioślającego, otwartego na nowe życie, stąd nie dopuszcza się stosowania żadnych środków antykoncepcyjnych. Jedynie metody
Naturalnego Planowania Rodziny (NPR) są w zgodzie z zamysłem Bożym.
Bezpłodność należy leczyć, ale odrzuca się możliwość sztucznego zapłodnienia
in vitro.
Karta porusza kwestię środków lecznicznych proporcjonalnych i nieproporcjonalnych.
Proporcjonalne środki lecznicze to te, które przynoszą więcej korzyści niż uciążliwości.
Nieproporcjonalne środki lecznicze przynoszą więcej uciążliwości niż korzyści.
W przypadku stwierdzenia tych drugich - lekarz ma prawo zaprzestać terapii (problem dotyczny bardzo poważnych, śmiertelnych chorób i stanów, kiedy już wiadomo, że leczenie nie pomaga, natomiast sprawia wielkie cierpirnie).
Karta wyraźnie stwierdza, że chory powinien poznać prawdę o swoim bliskim końcu, wyrażoną w sposób taktowny i wyważony - ma prawo do godnego pożegnania się z bliskimi i tym światem.
Karta wyrasta na podłożu
antropologii personalistycznej, zgodnej w pełni z nauczaniem
Jana Pawła II.