Moralna specyfika
czynu prostego i czynów
złożonych cz. IICzyn złożony – ma miejsce wówczas
kiedy podmiot działający dąży do urzeczywistnienia określonego dobra, celu
zamierzonego ze względu na nie za pomocą zróżnicowanych i gatunkowo odrębnych
środków.
Moralna specyfika czynu złożonego
dokonuje się pod wpływem dwóch czynników, należy do nich przede wszystkim cel,
który ogarniając i organizując całość czynu złożonego decyduje o jego
całościowym moralnym kształcie.
Ponieważ cel nie niweluje
wewnętrznej
moralnej określoności środków obecnej w strukturze czynów w skutek
tego okazuje się czynnikiem uzależnionym w swej funkcji od moralnej
określoności środków (2 czynniki)
Cel stanowiący niezbędny element
czynu ludzkiego ma większe znaczenie niż tylko okoliczności czynu jest główną
siłą napędową moralnej dynamiki człowieka, dzięki celom moralne działanie człowieka
pozostaje być sumą aktów woli a więc w determinowaniu moralnej wartości czynu
złożonego zachodzi współzależność miedzy jego celem a środkami.
Można wyróżnić cztery warianty
zależności:
1) najprostszy
– zachodzi wówczas w ramach złożonego działania celowego czyn z przedmiotu
dobry zostaje użyty jako
środek do osiągnięcia celu również dobrego (czyn
zły do celu
złego), w takim przypadku cel stanowi ostateczne dopełnienie i
określenie podstawowej dobroci względnie zła czynu wziętego jako nadrzędna
całość
2) zakłada
się, że
Czyn z przedmiotu obojętnego służy jako środek do osiągnięcia celu
dobrego lub złego, w całości będzie on taki jaki jest jego cel, cel spełnia tu
właściwa sobie rolę czyli określa gatunkową moralną wartość czynu, w tym
znaczeniu przyjmuje się zasadę: cel dobry uświęca środki obojętne przy tym z
równą słusznością można powiedzieć, że cel zły deprawuje środki obojętne
3) uwzględnia
taki wkład działania w którym środek zostaje skierowany do osiągnięcia czynu
złego, rozstrzygnięcie tego uzależnione jest od faktu czy cel zły jest
wyłącznie motywem działania czy też tylko współmotywem wpływającym na podmiot
równocześnie z innym, dobrym, w pierwszym przypadku czyn staje się moralnie zły
przy czym stopień jego zła idzie w parze z wielkością zła zamierzonego celu, w
drugim przypadku przyjmuje się, że czyn staje się moralnie zły gdy zamierzony
cel zawiera a sobie jakieś duże zło, w przeciwnym razie traci na swej dobroci
moralnej, ale się jej zupełnie nie pozbywa, w założeniu, że środek został
skierowany do celu złego , czyn całościowo rozpatrywany przedstawia działanie
moralnie złe odpowiednie do zła obranego – tkwiącego w obranym celu. Moralna
autonomia środków sprawia, że zło odnoszące się do całości czynu nie niweczy
jednak elementów dobra zawartych w przedmiocie środka, nawet gdyby w działaniu
podmiotu wystąpiły inne moralnie niewłaściwe motywy
4) bierze
się pod uwagę sytuacje kiedy czyn z przedmiotu zły zostaje spełniony dla
osiągnięcia celu dobrego
Więcej streszczeń na temat Etyka - moralna specyfika czynu prostego i czynów złożonych cz. II