„Pochwała
ciekawości”- recenzja podręcznika do filozofii autorstwa Jacka
Wojtysiaka dla liceów ogólnokształcących,
profilowanych oraz techników.
W
przypadku podręcznika autorstwa Jacka Wojtysiaka, adiunkta w
katedrze Teorii Poznania Wydziału Filozofii Katolickiego
Uniwersytetu Lubelskiego, mamy do
czynienia z dziełem w dzisiejszych
czasach rzadko spotykanym. Jest to jeden z nielicznych przykładów
pomocy dydaktycznej w edukacji filozoficznej skierowanych przede
wszystkim do uczniów szkół średnich. Jak można
dowiedzieć się ze strony tytułowej,
podręcznik z założenia
został stworzony z myślą o wspieraniu takich przedmiotów,
jak filozofia, wiedza o kulturze, czy też języka polskiego. Trzeba
przyznać, że ów podręcznik może okazać się bardzo
przydatny jako materiał dydaktyczny dla nauczycieli wyżej
wymienionych przedmiotów szkolnych, lub też bezpośrednio dla
samych uczniów, zainteresowanych szerokim zagadnieniem
filozofii.
Autor
podzielił materiał na trzy główne części. Po swoistym
wstępie zatytułowanym Mądrość
mamy do czynienia z takimi działami filozofii, jak Metafizyka,
czyli co jest, Epistemologia,
czyli co wiadomo, oraz
Aksjologia, czyli co warto.
Od razu należałoby zwrócić uwagę na fakt, iż obok
podstawowych, można by rzec nurtów metafizycznych i
teoriopoznawczych, bez których nauczanie filozofii wydaje się
niemożliwe, znalazł się dział zgoła młody, ale znaczący, czyli
aksjologia. Należy postrzegać jako zaletę przybliżenie przez
autora tak mało znanego dla przeciętnego
ucznia nurtu i zwrócenie
na niego szczególnej uwagi.
W sposobie przedstawienia, nakreślenia dziejów
filozoficznych dociekań w trzech nurtach: metafizycznym,
epistemologicznym i aksjologicznym, postawa autora charakteryzuje się
odwoływaniem do wielu rozmaitych tradycji. Nie ma tu miejsca
wyłącznie dla jednej, subiektywnie wybranej szkoły filozoficznej,
ani na przedstawianie sposobów myślenia
filozofów i
ich dokonań w różnych dziedzinach, jako swoistej propagandy
subiektywnych poglądów autora podręcznika. Mamy za to do
czynienia z obiektywnym przedstawieniem dociekań i teorii, ale nie w
formie suchych faktów, wiedzy encyklopedycznej. Autor przez
kilka lat uczył w liceum i prowadził zajęcia dla nauczycieli
gimnazjów. Wyraźnie widać, że znał zapotrzebowania
potencjalnych odbiorców swojego podręcznika, dla tego mamy w
tym wypadku do czynienia z trafnie skonstruowanym materiałem, który
ma na celu z jednej strony przybliżyć pewne powielane schematy i
fakty, z drugiej zaś strony przedstawiany materiał powinien
zaciekawić czytelnika nie tylko treścią, ale również
sposobem jej wyłożenia.
W przypadku „Pochwały ciekawości” mamy do
czynienia z przejrzyście przedstawionym, podstawowym dla ucznia
materiałem. Przykładowy rozdział, pt. Bóg, zawarty w
dziale Metafizyka, czyli co jest, składa się z czterech
podrozdziałów. Pierwszy z nich określony mianem Próba
namysłu, ma za zadanie przedstawienie problemu w formie kilku
stronicowej rozprawy. Następnie w dziale Podstawowe pojęcia i
poglądy, autor wymienia kilka podstawowych zagadnień w formie
skryptu. Bardzo przejrzysty i wyraźny podział sprzyja przyswojeniu
podstawowych pojęć, których znajomość jest niezbędna do
ogarnięcia przedstawionego problemu. Po tym występuje podrozdział
Zanim rozstrzygniesz, który w przypadku omawianego
rozdziału zawiera przedstawienie kilku zasad logicznego rozumowania,
które w intencji autora ma za zadanie pomóc
samodzielnemu dociekaniu ucznia, zajmującego się danym
zagadnieniem. Na końcu każdego rozdziału autor zamieszcza około
jednostronicowy fragment wybranego tekstu źródłowego,
odnoszącego się do poruszanego w rozdziale problemu. Jest to bardzo
znaczący element, gdyż o ile samo wplatanie fragmentów
oryginalnych pism filozofów do treści wykładanego materiału
jest samo w sobie pozytywne, o tyle poświęcenie odrębnego
podrozdziału na przedstawienie wybranej myśli w formiezamieszczenia tekstu źródłowego, może sprzyjać do
szerszego zagłębienia się w daną materię. Uczeń zaciekawiony
nawet jednostronicowym fragmentem dzieła któregoś z
filozofów, może chętniej sięgnąć po dzieło w całości.
Oprócz nieodzownych fragmentów tekstów
źródłowych zawartych w tekście, mamy również do
czynienia z ilustracjami. Po pierwsze są to czarno-białe
reprodukcje bardziej lub mniej znanych dzieł sztuki, które w
jakimś stopniu odnoszą się do treści rozdziału. Samo
zamieszczanie takich elementów jest jak najbardziej pozytywne,
gdyż przez to podręcznik licealny staje się atrakcyjniejszy dla
ucznia. Formy graficzne przyciągają uwagę potencjalnego
czytelnika. Innym rodzajem ilustracji są fotografie przedstawiające
omawianych filozofów. Elementami graficznymi, które
mnie osobiście nie przypadły do gustu, są pseudo-satyryczne
rysunki autorstwa Marii Makuch. Sam pomysł na zamieszczanie
żartobliwych anegdot rysunkowych jest jak najbardziej godny
pochwały, jednakże w tym wypadku nie był dobrym posunięciem.
Wątpliwe zdolności plastyczne autorki, stylem nieudolnie
naśladująca dokonania Henryka Sawki, a także mało żartobliwe
podpisy są elementem niepasującym do całości.
Wyraźna, odpowiednio duża czcionka oraz graficzny
podział materiału na stronie sprzyja przyjemnemu zagłębianiu się
w bogactwo zagadnień filozoficznych młodym adeptom pragnącym
miłować mądrość.
Podręcznik „Pochwała ciekawości” uważam za jak
najbardziej godny polecenia. Młody autor znający potencjalnych
adresatów swojej pracy, dokonał rzeczy znaczącej- w formie
przystępnej przedstawił podstawowe zagadnienia treści pozornie
trudnych do przyswojenia. Dla kompletnych laików jest to
idealny wstęp przed wkroczeniem na drogę umiłowania mądrości
Więcej streszczeń na temat Pochwała ciekawości