Pierwsza z fal osadniczych jest historycznie uchwytna wraz z pojawieniem się ludu
Sumerów, którzy południowej Mezopotamii dali nazwę Sumer. W jakim czasie i skąd ten
lud przywędrował, nie jest całkiem jasne. Uważa się
jednak za pewne, że przybysze połączyli się z pramieszkańcami tego regionu w jeden lud, który na przełomie IV i III tysiąclecia stworzył dzięki swym zdolnościom pierwszą znaną historykom cywilizację w dziejach ludzkości.
Powstały pierwsze miasta, wynaleziono pismo, stworzone zostały obrzędy religijne i zorganizowany system przekazywania informacji.
Dane archeologiczne poświadczają istnienie pewnej liczby miast- państw zajmujących niewielkie terytoria, ale z monumentalną architekturą sakralną /Ur, Uruk, Lagasz, Kisz, Umma i Mari/.
Królowie panowali tu jako absolutni władcy teokratyczni w miastach z umocnieniami obronnymi, w których najbardziej rzucający się w oczy punkt centralny tworzyła monumentalna świątynia z zikkuratem /zwężająca się schodowo ku górze/.
Około 2330 p.n.e. semicki król Sargon I, posuwając się z północy, położył kres supremacji Sumerów i założył w środkowej Mezopotamii miasto pod nazwą
Akad,
od którego nazwano tak całą północną częśc Mezopotamii. Sargon I z Akadu podejmował z dobrze uzbrojonym wojskiem pochody wojenne aż do brzegów Morza Śródziemnego i dotarł do Cypru.
Jego dążenie do panowania nad światem wyraża w sposób nie pozostawiający wątpliwości tytuł- króla czterech stron świata.
Wielcy władcy, jak Urnammu /2064-2046/ i Szulgi /2045-2000/ z tzw. trzeciej dynastii z Ur, rozciągnęli panowanie Sumerów niemal do rozmiarów byłego wielkiego królestwa Akadu.
Około 2000 p.n.e. od wschodu zaatakowali i zniszczyli
ur Elamici. Wkrótce potem z Syrii wtargnęli Amoryci, przepędzili Elamitów i uczynili z Babilonu nad Eufratem nową stolicę. Tak kończyła się po 1500 latach epoka sumeryjska, jednak jej dziedzictwo kulturalne trwało nadal i określało bieg historii także daleko poza granicami Mezopotamii.
Więcej streszczeń na temat Mezopotamia-Summer i Akad