Rozdarcie Grecji było wynikiem licznych wędrówek, geograficznych właściwości zasiedlonego terenu jak również wyraźnie indywiualnego charakteru ludu.
Około 1000 p.n.e. ustał okres wędrówek, spowodowany naporem Dorów posuwających się na południe. Kształtowała się polityczna mapa krajów, która zadecydowała o wyglądzie świata
greckiego aż do jego włączenia do Cesarstwa Rzymskiego.
Ukształtowanie geograficzne Półwyspu Greckiego i wybrzeży Azji Mniejszej z licznymi dolinami, jak również wyspami
Morza Egejskego, sprzyjało powstaniu wielu małych jednostek państwowych /poleis/ z miejskim centrum, w którym lub w pobliżu którego znajdowało się najczęściej wzgórze z głównym sanktuarium.
Wspólnota polityczna była także wspólnotą kultu. Wszystkich Greków jednoczył jednak-
obok świadomości językowego pokrewieństwa różnych dialektów- wspólny kult bogów
i boga nieba Zeusa lub Apollina z wyrocznią w Delfach, do której wszyscy Grecy zwracali się z pytaniem o radę.
Niezbyt bogaty kraj skazany był na handel rodzimymi produktami, winem i oliwą oraz naczyniami ceramicznymi używanymi do ich transportu, a później także innymi wyrobami rzemiosła, i na życie z morza.
Skutkiem tych kontaktów było zetknięcie się z Fenicjanami. Przejęte od nich pismo stało się podstawą alfabetu greckiego, z którego wywodzi się używany do dzisiaj alfabet łaciński.
W związku z przeludnieniem konieczne było poszukiwanie nowych miejsc do zakładania osad poza pierwotnym światem greckim.
Na wybrzeżach Morza Śródziemnego od VIII do VI wieku p.n.e. zakładano nowe miasta greckie wszędzie tam,
gdzie nie docierali Fenicjanie, szczególnie nad Morzem Czarnym
i na wybrzeżu Libii, w południowej Italii, na Sycylii i na dzisiejszym śródziemnomorskim wybrzeżu francuskim.
Ruchowi temu przewodziła jeszcze arystokracja, lecz w miare rosnącego znaczenia handlu i rzemiosła do majątku i wpływów dochodziła nowa warstwa. Do jej zasług zaliczyc należy również zmianę taktyki wojennej. Wystawiała ona samofinansujących się piechurów, którzy
jako zasadnicza częśc zwartej- przez siłę natarcia przerastającą indywidualnych urzędników- formacji bojowej / falanga hoplitów/ rozstrzygali bitwy.
Zróżnicowanie społeczne prowadziło do powstań ubogiej ludności, często zadłużonej
i politycznie upośledzonej. Do rozładowania napięcia mogło dojśc tylko na drodze reform, spisania praw i zniesienia zadłużenia.
Państwowośc nie zawsze rodziła się na drodze pokojowej. Tam gdzie nie udało się przezwyciężyc wewnętrznych sprzeczności dochodziło czesto do samowładztwa arystokratów, którzy jako "tyrani" troszczyli się o rozwój panstwa.
Z czasem dwa państwa- Ateny i Sparta zyskały szczegónie na znaczeniu.
W państwie Atenczyków stopniowo ukształtowała się wspólna władza
pełnoprawnych obywateli, którzy decydowali o swych sprawach na Zgromadzeniu Ludowym, przez sądy
i wybranych urzędników.
Sparta natomiast po podboju bogatej Messenii zachowała władzę dwóch królów.
W rzeczywistości obaj, najważniejsi tylko w czasach wojny, królowie byli kontrolowani przez Zgromadzenie, Radę Starszych i pięciu eforów. Na całym terytorium państwa panowało kilka tysięcy pełnoprawnych obywateli- Spartiatów- nad dwoma niepełnoprawnymi warstwami - periojków i helotów.
Pełnoprawni obywatele mogli niemal całkowicie poświęcic sie zajęciom wojskowym, dzięki czemu Sparta urosła do rangi najznaczniejszej potęgi militarnej świata greckiego.
Jednak ta hegemonialna pozycja została zakwestionowana w V wieku p.n.e. przez Ateny.
Więcej streszczeń na temat Powstanie greckich miast- państw