Świat współczesny zmienia
się bardzo szybko. Jak opisać historię
ostatniego półwiecza? Czy to możliwe? Typowymi źródłami
dla historii najnowszej
są między innymi publikacje prasowe oraz opinie i wspomnienia aktorów wydarzeń.
Sądy formułowane na podstawie owych źródeł wymagają szczególnej ostrożności. Dystans
potrzebny jest z wielu powodów, ale przede wszystkim po to, by odróżnić to, co ważne,
od tego, co drugorzędne. Również wspomnienia ludzi, skądinąd
bardzo emocjonalne
oraz nie pozbawione ocen, należy skonfrontować ze stopniowo udostępnianymi archiwaliami.
Próbę taką podjął Andrzej Friszke w
książce „ Polska - losy państwa i narodu 1939 – 1989 „ Jest to kierowany do
szerokiego grona czytelników opis historii Polski obejmujący lata 1939 – 1989. Autor
zdecydował
się na podział wykładu na dziesięć części, w których przedstawia wydarzenia
i procesy historyczne między innymi drugą wojnę światową, przemiany społeczno –
gospodarcze i ustrojowe, rolę opozycji i Kościoła, rozwój nauki i kultury. W
ramach poszczególnych części omawiane jest również polityczne tło europejskie i
światowe. Na zakończenie autor podjął, jak sam skromnie zaznaczył, próbę bilansu.
Andrzej Friszke zdecydował się na
obiektywne i klarowne przedstawianie faktów.Zdaję mi się, że unika formułowania
ocen. Nie proponuje również interpretacji faktów.Chociaż nasuwa się ona sama, pozwala
czytelnikowi na własne refleksje.
Autor porusza najważniejsze zagadnienia,
nie pomijając przy tym mniej spektakularnych, ale ważnych epizodów, tworzących
pełny obraz losów naszego narodu.
W
tej książce jest gąszcz nazwisk, dat, który może przerazić czytelnika. Przytaczane
są obficie, by wykład był osadzony w czasie i nie zawierał ogólników. O wiele
ważniejsze jest zrozumienie procesów historycznych,ich następstw oraz związek
przyczynowo – skutkowy.
Z
książki można dowiedzieć się wielu ciekawostek, których wcześniej nie znałam
np., że w Generalnym Gubernatorstwie ustanowiono bank emisyjny produkujący
banknoty ostemplowane zwane ”młynarkami „, co wzięło się od nazwiska prezesa banku
Feliksa Młynarskiego, lub choćby zachęcanie przez komunistyczne władze
przywódców Solidarności i KSS „KOR ” do wyjazdu za granicę, co miało być
alternatywą dla procesu.
(
proponowano im emigrację wprost, lub
umożliwiając im „ czasowy ” wyjazd).
Również
przekazanie czytelnikowi informacji o konkretnych morderstwach nazistowskich
Niemiec (przeżycie w czasie wojny w „Kraju Warty „ około 60 spośród 2400
kapłanów) pokazuje, że niezależnie od tragizmu wydarzeń, głównym celem Andrzeja
Friszke jest dokładne poinformowanie czytelnika.
Napisanie recenzji tej książki jest rzeczą trudną w dwójnasób. Po
pierwsze brakuje nam odpowiedniego dystansu by oceniać współczesne wydarzenia. Alternatywą
jest porównywanie jej do innych, zresztą bardzo licznych, opracowań dotyczących
tego okresu.
Po
drugie ważne jest, z jakiej perspektywy ocenia się książkę. Ogrom informacji
zawartej w niej dla jednych może być bardzo wartościowy i ciekawy, dla drugich
wręcz przeciwnie.
Mimo
stosunkowej zwięzłości oraz starań autora, aby skierować książkę do szerokiego
grona czytelników, osoby niezajmujące się „ zawodowo” historią mogą nie
zainteresować się nią.
Niewątpliwie
ogromnym plusem jest materiał ilustracyjny. Około 140, często unikalnych, zdjęć
stanowi wspaniałe uzupełnienie książki.Również bardzo estetyczne i eleganckie
wydanie pozwala zwrócić na siebie uwagę czytelnika na sklepowej półce.
„Polskę – losy państwa i narodu ”
warto przeczytać. Przede wszystkim, dlatego, że świadomość historyczna jest
podstawowym składnikiem świadomości narodowej. Nieprzypadkowo przecież
działania mające na celu pozbawienie nas świadomości narodowej zawsze rozpoczynano,
albo od zakazu uczenia historii narodowej, albo uczono jej w wersji całkowicie zafałszowanej.Warto
jąą również przeczytać, aby poznać rzetelne i dokładne spojrzenie Andrzeja
Friszke na współczesną historię naszego państwa, ale także warto to zrobić dla
wielu ciekawostek i faktów, które ciężko znaleźć w innych opracowaniach.
Zapraszam do lektury!