Istotnie rycerze osiedliwszy się na ziemi chełmińskiej (nadanej im w latach 1228-1230
przez słowiańskiego władcę) szybko uporali się z poganami (podbili ich w latach 1231-1238), przy okazji konsolidując się z braćmi dobrzyńskimi a w 1237 r. z inflanckim Zakonem Kawalerów Mieczowych. Ale już w tym pierwszym okresie swego pobytu na ziemiach polskich krzyżacy dopuścili się oszustwa a mianowicie Konrad Mazowiecki wyposażył braci w ziemie o charakterze wyłącznie prywatno - prawnym. Natomiast 30 czerwca 1230 r. sporządzili oni falsyfikat (tzw. przywilej kruszwicki), który to posłużył im do uzurpacji władzy publicznej w obrębie tych włości.
Gdy w 1295 r. w Gnieźnie na króla Polski koronowany został książę Wielkopolski - Przemysł II czuliśmy - my, Polacy - że zjednoczmy on wszystkie ziemie dawnej dzielnicy Piastów (tzn. z okresu 1000 r.). Niestety i tym razem szczęście nam nie dopisało. Za namową margrabiów brandenburskich możnowładcze rody Nałęczów i Zarębów zorganizowały zabójstwo zaledwie 39-letniego władcy, po zakończonym turnieju rycerskim w Rogoźnie, w środę popielcową 1296 r.
Po kilku latach bezkrólewia na tron polski powołano Przemyślida - króla czeskiego Wacława II, który to cieszył się dużym poparciem zarówno wśród mieszczaństwa jak i rycerstwa Wielkopolskiego. W 1300 r. arcybiskup Jakub Świnka koronował w Gnieźnie Wacława II na króla Polski. O koronę królestwa polskiego toczył również zacięte boje nasz aktualny władca - Władysław Łokietek, który to mimo swej wytrwałości i ambicji, został pokonany i musiał uchodzić z kraju na Węgry. Rządy Wacława II wywołały duże niezadowolenie polskiego społeczeństwa. Jako król Polski uznał się on lennikiem cesarza niemieckiego. W konflikt z nim popadli książęta kujawscy, dobrzyńscy oraz Bolko płocki a książę Leszek, który szukał kontaktu z wygnanym Łokietkiem, został przez Czechów uwięziony. Sytuacja czeskiego władcy w Polsce pogorszyła się jeszcze bardziej, gdy zaangażował się on w walkę o sukcesję tronu węgierskiego. Wszedł on wówczas w układ z Brandenburgią, której to przyrzekł Pomorze Gdańskie w zamian za wspracie militarne i oddanie Czechom - Miśni.
Gdy po błyskawicznej śmierci Wacława w Ołomuńcu, przybył od Polski - Władysław Łokietek zastał nastał kraj w opłakanym stanie. Oparcie zdobył najpierw w ziemi sandomierskiej, następnie w ziemi łęczyckiej i sieradzkiej. Miał tu wielu zwolenników ale dopiero śmierć Wacława II pozwoliła mu na pełne zawładnięcie tą częścią ojcowizny. Następnie nasz wspaniały władca zajął ziemie krakowską a później Pomorze Gdańskie, którą to dzielnice obsadził oddanymi sobie ludźmi. W Gdańsku jako kasztelana Łokietek ustanowił Boguszę, w Tczewie swego bratanka, księcia Kujaw inowrocławskich - Kazimierza, a w Świeciu jego brata - Przemysła.
Utrwalenie przez Łokietka jego władzy w zdobytych dzielnicach okazało się bardzo trudne. W Krakowie natrafił on na opór zniemcznonego biskupa Jana Muskaty, związanego ściśle z dworem czeskim. Po pokonaniu tego potężnego przeciwnika zwrócił mu jego zamki, a biskupstwu krakowskiemu nadał rozległy przywilej. Biskupa to jednak nie ułagodziło. Doszło do nowych sporów, wówczas to arcybiskup Jakub Świnka, nawiązując do dawniejszych niesubordynacji Muskaty w stosunku do Gniezna, wytoczył mu proces kanoniczny. W którym to biskup stanął m.in. pod zarzutem okrucieństw, gwałtów i nadużyć. Arcybiskup wyklął Muskatę i zawiesił w czynnościach.