Powstanie kościuszkowskie z 1794 roku otworzyło na ziemiach polskich epokę powstań narodowych i walki o odzyskanie niepodległości. 4 kwietnia 1794 roku Kościuszko stoczył zwycięską bitwę pod Racławicami, w której po raz pierwszy brały udział formacje kosynierów złożone z
chłopów - rekrutów. 7 maja Kościuszko wydał Uniwersał Połaniecki, który zapowiadał wolność osobistą chłopów i zwolnienie od pańszczyzny na czas trwania powstania. Kolejne owstanie narodowo-wyzwoleńcze to powstanie listopadowe z 29 listopada 1830 roku. Jedną z głównych przyczyn klęski tego pwstania była nierozwiązana sprawa chłopska. Była ona omawiana na Sejmie w 1831 roku. Wysunięto projekty Biernackiego i Szanieckiego. Proponowano przeprowadzić oczynszowanie chłopów w dobrach narodowych w ciągu kliku lat, ale te projekty nie zostały wprowadzone w życie. Z 21 na 22
lutego 1846 roku wybucha powstanie krakowskie. 21 lutego został utworzony
Rząd Narodowy, który
wydaje manifest. Zapowiedziano zniesienie różnic stanowych, zniesienie pańszczyzny i nadanie ziem chłopom. Według Lelewela było to najbardziej radykalne rozwiązanie sprawy chłopskiej ze wszystkich dokumentów XIX - wiecznych. Konsekwencją powstania krakowskiego było
uwłaszczenie chłopów galicyjskich w 1848 roku.
22 stycznia podczas powstania styczniowego Rząd
narodowy wydaje manifest, w którym
wprowadzono wolnośc osobistą chłopów oraz zapowiadał uwłaszczenie. Każdy chłop biorący udział w powstaniu miał otrzymać 3 morgowe gospodarstwo za odszkodowaniem. 2 marca 1864 roku wydane zostały ukazy carskie, na mocy których wprowadzono uwłaszczenie chłopów.Ukazy stanowiły powtórzenie założeń manifestu Rządu Narodowego, a dodatkową sprawą było wprowadzenie samorządów na wsiach.
Więcej streszczeń na temat Sprawa chłopska w powstaniach narodowo-wyzwoleńczych