Wyprawy krzyżowe to łączna nazwa wszystkich
krucjat prowadzonych od XI do XIII w. w celu obrony miejsc związanych z religią
chrześcijańską w Palestynie. Uczestników
Wypraw krzyżowych nazywa się
zbiorczo krzyżowcami.
Przyczyny wypraw krzyżowych
Odpowiedź i reakcja na agresywną politykę prowadzoną przez władców muzułmańskich obrona Jerozolimy , Świętego Grobu Pańskiego i ogólnie Ziemi Świętej przed niewiernymi głoszenie religii chrześcijańskiej
Interesy krzyżowców :
przeludnienie Europy a także ciągłe konflikty między władcami europejskimi ( brak ziem do podziału ) chęć wzbogacenia się biednego rycerstwa,możliwość odpuszczenia wszelkich grzechów , lecz również uzyskania błogosławieństwa za udział w krucjacie
W XI w. plemię tureckie Seldżuków opanowało Kalifat Bagdadzki (zob. s.
:10) i rozpoczęło podbój prowincji Cesarstwa Bizantyjskiego. Palestyna
z Jerozolimą i Grobem Jezusa znalazła się w
rękach Turków seldżuckich , którzy - przyjąwszy islam - różnili się od Arabów skrajną nietolerancją w kwestiach wiary.
Hasło zorganizowania wyprawy - krucjaty - która
odebrałaby Ziemię Świętą z rąk fanatycznych Turków , mordujących i
niedopuszczających
chrześcijan do Grobu Zbawiciela , zostało rzucone
przez papieża Urbana II na synodzie w Clermont w 1095 r. Projekt
wzbudził entuzjazm ( wyrazem tego było przypinanie sobie czerwonych
krzyży , stąd krzyżowcy ) , gdyż:
a) zarówno zbiedniałe rycerstwo , jak i chłopstwo ( fale głodu )
szukało lepszych warunków życia i łupów . Bogatsi - również przygody,
b) przed młodszymi synami z dynastii panujących otwierała się szansa zdobycia władzy w podbitych państwach,
c) istotną ( może najistotniejszą ) rolę grały nastroje religijne w
Europie , ugruntowane sukcesami chrześcijaństwa (wypieranie Arabów z
Półwyspu Pirenejskiego , czyli rekonkwista, oraz rozszerzenie się chrześcijaństwa na Słowiańszczyznę i Skandynawię).
Pierwsza wyprawa, zwana chłopską lub ludową , to bezładny , szaleńczy marsz 60 tys. plebejuszy.
wyprawa ta, równie grabieżcza
jak i następne, ruszyła zza Renu, wzdłuż Dunaju, przez Bizancjum i została zupełnie rozbita przez Seldżuków (1096 r.).
Pierwsza właściwa krucjata to wyprawa ledwie 5 tys. rycerzy. Odnieśli
nieoczekiwane zwycięstwo: w 1099 r. zdobyli Jerozolimę i wyrżnęli jej
mieszkańców. Całe wybrzeże Morza Śródziemnego znalazło się w rękach
chrześcijan. Utworzono tam Królestwo Jerozolimskie oraz podległe mu
księstwo i hrabstwa. Królestwo zorganizowano wedle klasycznych wzorów
drabiny feudalnej. Dla obrony państwa jerozolimskiego i pielgrzymów
powstały zakony rycerskie: templariusze, joannici, Krzyżacy.
Jednakże Jerozolima nie pozostała w rękach chrześcijan. W 1187 r.
zdobył ją sułtan Egiptu, Saladyn. Jerozolimę usiłowali odbić aż trzej
najpotężniejsi w Europie monarchowie: cesarz niemiecki Fryderyk
Barbarossa (podczas wprawy utonął w rzece), król angielski Ryszard Lwie Serce i francuski Filip August. Sukcesy nie były imponujące: zawarto pokój z Saladynem gwarantujący chrześcijanom dostęp do miejsc kultu.
Idea krucjat wyrodniała: podczas czwartej krzyżowcy złupili i
zmasakrowali chrześcijańską ludność Konstantynopola, zniszczyli zabytki
kultury i sztuki , ustanawiając krótkotrwałe Cesarstwo
Łacińskie (1204 r.). Potworności czwartej
krucjaty zrodziły
przekonanie , że Bóg nie sprzyja rycerstwu. Zorganizowano, więc wyprawę
niewinnych - dzieci, głównie włoskich i francuskich (1212) na
najbardziej tragiczna wyprawa zakończyła się śmiercią wygłodniałych
rzesz małych ludzi; resztę sprzedano na muzułmańskich targach
niewolników. W 1229 r. Jerozolima przejściowo znów znalazła się w
rękach chrześcijan, tym razem w wyniku zabiegów cesarza Fryderyka II,
ale miarą zamętu wokół krucjat i Królestwa Jerozolimskiego było
wyklęcie... Ziemi Świętej i cesarza przez papieża. Rok 1291 - upadek
ostatniej twierdzy krzyżowców, Akkorn (Akki) - przyjmuje się za koniec Królestwa Jerozolimy i wypraw krzyżowych.
Wyniki krucjat
1. Wyraźny wzrost znaczenia papiestwa i miast włoskich zyskujących fortuny na przewożeniu krzyżowców i handlu z Bliskim Wschodem (lewantyńskim).
2. Chrześcijaństwo straciło wiele: Ziemi
Jezusowej nie odzyskano, złupiono Cesarstwo Bizantyjskie, a same
wyprawy, wbrew ewangelicznym hasłom , niewiele miały wspólnego z
Dekalogiem. Kościół nauczył się szerzyć wiarę "wojnami krzyżowymi" i
krwawymi sądami inkwizycyjnymi także w samej Europie - nie był to
budujący obraz.
3. Krucjaty przyniosły wzrost fanatyzmu wobec "heretyków" i
niespotykaną dotąd nietolerancję wobec Żydów. To W tedy zrodziło się
określenie Izraelitów jako "morderców Jezusa" i zaczęła epoka okrutnych
pogromów, absurdalnych oskarżeń o sprowadzanie klęsk, czy też np. o
sporządzanie przez Żydów paschy z krwi chrześcijańskich niemowląt.
Izraelitów zaczęto zamykać w wydzielonych dzielnicach miast - gettach.
Zrodzona w średniowieczu nienawiść do potomków św. Piotra i Pawła
będzie miała długi żywot i przetrwa do czasów współczesnych.
Więcej streszczeń na temat Wyprawy krzyżowe