W latach 1788-1792 odbywał się sejm czteroletni. Sejm obradował pod laską Stanisława Małachowskiego i Kazimierza Nestora
Sapiehy. Przyczyną zwołania sejmu było podjęcie decyzji o sojuszu z Rosją i wejściu Rzeczypospolitej do wojny przeciw Turcji. W pierwszym okresie działalności skrystalizowały się trzy stronnictwa polityczne. Stronnictwo patriotyczne (Czartoryscy, Potoccy, Małachowski i Hugo Kołłątaj) opowidali się za wykorzystaniem autagonizmu rosyjsko-pruskiego i przy pomocy Prus chcieli przeprowadzić zmiany ustrojowe w państwie. Stronnictwo dworskie (królewskie) dążyło do przeprowadzenia umiarkowanych reform podnoszących rangę monarchy. Stronnictwo hetmańskie (magnackie) - Franciszek Ksawery Branicki, Serewyn Rzewuski, Szczęsny Potocki, dążące do utrzymania dotychczasowego systemu władzy. Pierwszym sukcesem stronnictwa patriotycznego było zniesienie Rady Nieustającej. W III 1791 roku uchwalono pozbawienie praw politycznych "gołoty"- szlachty nie posiadającej ziemi.Zniesiono podział na zajęcia
miejskie i szlacheckie. Rady miejskie poddano pod nadzór władz centralnych. Miastom królewskim przyznano prawo wyboru 24 "plenopotentów" na sejmy, mieli oni prawo przemawiać w sprawach miast, handlu, przemysłu lecz nie mogli głosować. 3 maja 1791 roku uchwalono konstytucję. Zniesiono odrębność organów władzy w Polsce i na Litwie. Władzę
ustawodawczą przyznaną głównie izbie poselskiej, rolę Senatu znacznie ograniczono, gdyż odebrano mu inicjatywę ustawodawczą. Zniesiono liberum veto, uchwały miały większością głósów, zakazane zostały konfederacje.
Reformy sejmu:
- zwiększenie liczby wojska do 100 tysięcy
- zniesienie Rady Nieustającej
- utworzenie Komisji Wojskowej obojga narodów, przejęcie dóbr biskupich na potrzeby armii
- opodatkowanie szlachty i duchowieństwa
W 1789 roku została zorganizowana Czarna Procesja mieszczan i wtedy mieszczanie odzyskali nietykalność osobistą.
Najważniejszym wydarzeniem Sejmu Czteroletniego było uchwalenie Konstytucji 3 Maja w 1791 roku. Na mocy Konstytucji władzę podzielono na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. W ten sposób powstała monarchia konstytucyjna. Utrzymana była tolerancja religijna.