USTRÓJ PAŃSTWA FRANKÓW, część pierwsza
Źródłem władzy władców państwa frankońskiego był tzw.
bannus królewski (prawo wydawania rozkazów oraz wymierzania kar). Państwo było traktowane jako własność prywatna panującego *
charakter patrymonialny*. Dobra królewskie za
Merowingów były traktowane analogicznie jak rzymskie dobra publiczne, a zatem były one zwolnione z wszelkich świadczeń, danin i podatków.
Zmiana rządzącej dynastii dokonała się w sposób naturalny, wśród możnych na pierwszy plan wysunął się ród
Arnulfingów, którego przedstawiciele zajmowali ważne stanowisko "majordomusa" (zarządcy
dóbr i zwierzchnika drużyny królewskiej).
od czasów Karola Młota i jego znakomitego zwycięstwa nad Arabami pod
Poitiers (732 r.), ród ten faktycznie kierował sprawami państwa. Definitywne odsunięcie
Merowingów od władzy dokonało się za czasów
Pepina Małego, który uzyskał poparcie biskupów frankońskich i koronował się w
751r. zapocztkowując formalnie rządy dynastii
Karolingów (tak od imienia
Karola Młota nazywano
ród Arnulfingów). W 754 r. Pepin, by umocnić swe prawa do tronu, powtórzył koronację, tym razem otrzymując godność królewską z rąk papieża Stefana II. Ostatecznym czynnikiem legitymizującym rządy nowej dynastii stało się namaszczenie przez biskupów.
Dla rządów Karolingów ogromne znaczenie miał okres panowania
Karola Wielkiego (768-810). Władca, ten cieszący się niezwykłą charzymą,
przyjął w 800 r. z rąk papieża Leona III godność cesarską, nawiązując tym samym do
idei Cesarstwa Rzymskiego. Zasada osobowości prawa, wg której każdy mieszkaniec państwa, bez względu na to, gdzie przebywał, rządził się prawem właściwym dla swojego ludu.
Władza prawodawcza królów frankońskich była istotnie ograniczona. Dominowało prawo zwyczajowe, którego istnienie potwierdzano na wiecach. Król zachował władzę sądową, ale nie dawała ona możliwości kształtowania nowych norm prawnych. Prawa zwyczajowe w monarchii frankońskiej zwykło się dzielić na tzw. Leges Barbarorum, - prawa ludności germańskiej, takie jak, prawo Franków Salickich, Franków rypuarskich, Alamanów, Fryzów, Burgundów, Sasów oraz tzw. Leges Romanae Barbarorum ,- spisy prawa rzymskiego dokonywane przez władców germańskich dla ludności autochtonicznej, np.:
Lex Romana Visigothorum (brewiarz Alaryka - 506 r.), Lex Romana Burgundiorum.
Brewiarz Alaryka, oparty na kodeksie Teodozjańskim (438r.) stanowił do XII w. podstawowe źródło znajomości prawa rzymskiego w Europie zachodniej.
Upadek znaczenia miast, zaznaczający się u schyłku rządów merowińskich, prowadził do przejściowej utraty znaczenia pieniądza jako środka obrotu towarowego. Rozwiła się
system komendacji, - oddawania się pod opiekę "możniejszemu", który mógł zapewnić bezpieczeństwo, co miało istotne znaczenie wobec słabości władzy
królewskiej i nieskutecznej organizacji państwa. O prestiżu danego możnowładcy, coraz częściej decydować zaczyna (od
bitwy pod Poitiers - 732 r.) wielkość drużyny konnej.
Powiązania osobiste powstawały w wyniku stosunku wasalnego. Jego treść określała umowa lenna kształtująca wzajemne obowiązki stron, do których po stronie seniora zaliczyć trzeba obowiązek udzielenia opieki i zapewnienia bezpieczeństwa, zaś po stronie wasala - służenia radą , uczestniczenia w sprawowaniu sądów i stawania z bronią na wezwanie seniora. Rzeczowym elementem umowy stawało się
beneficium, czyli nadanie ziemi na czas trwania "kontraktu". Ewolucja tego systemu zmierzała w kierunku stopniowego przekształcania
beneficjum czasowego w
dożywotnie, a z czasem - w
dziedziczne nadanie. Usankcjonowaniem dziedziczenia nadanych dóbr stał się
kapitularz Karola Łysego - 877 r. Nadawaniu dóbr ziemskich (lenn) towarzyszyło z reguły przyznawanie ważnych godności czy urzędów przez króla.
Powstająca w ten sposób hierarchiczna struktura z monarchą, jako zwierzchnikiem całego układu, dobrze odpowiadała potrzebom władcy, jasno bowiem określała obowiązki królewskich wasali i eksponowała konieczność ich posłuszeństwa wobec króla.
Kapitularz z 847 r., w którym zobowiązano wszystkich wolnych do wybrania sobie seniora i przypominano, że wszyscy seniorzy są wasalami króla. Kryzys władzy centralenj po podziale państwa, w wyniku
traktatu z Verdun, oraz ciągłe rozbudowywanie struktury lennej, doprowadziły w części zachodniej cesarstwa karolińskiego (późniejszej Francji) do zaniku więzo między lokalnym możnowładztwem niższego stopnia a władzą królewską. Wytworzył się zwyczaj, że
"wasal mojego wasala nie jest moim wasalem". Ta praktyka, w powiązaniu ze wspomnianym wyżej feudalizowaniem się urzędów, nadawanych w lenno, oznaczała, iż system lenny, zamiast roli umacniającej pozycję króla, zaczął spełniać funckję decentralistyczną i na długi czas przyczynił się do osłabienia władzy królewskiej.
Przez długi okres ważną rolę odgrywały wiece, grupujące wolnych Franków, zdolnych do noszenia broni. Odbywały się one raz w roku. Na jej miejsce pojawiły się placita, czyli zjazdy dygnitarzy świeckich i duchownych.
Placita z biegiem czasu przekształciły się w szeroką
Radę Królewską.
Więcej streszczeń na temat USTRÓJ PAŃSTWA FRANKÓW, część pierwsza